☰ Mundarija · Texnologiya

Gigiyena, sabzavotlar va oshxona jihozlari

Darslar 56–58 · 3 ta dars · Sh. Sharipov, N. Muslimov, O‘. Tolipov, Q. Abdullayeva, O. Qo‘ysinov, V. Sattorov, S. Ahmadaliyev, M. Mo‘minova. Mehnat ta’limi, 5-sinf. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2015
57

Amaliy mashg‘ulot: sabzavotlarga birlamchi ishlov berish, salatlar tayyorlash, dasturxonga tortish

Darslik: 106–109-betlar
MaqsadSabzavotlarga birlamchi ishlov berish va to‘g‘rash usullarini bilish, oddiy salat tayyorlash.
Yangi so‘zlar
saralash · sortingsomoncha · strips (julienne)kubcha · cubesdasturxonga tortish · serving
Tushuntirish

Sabzavotlarga birlamchi ishlov berish quyidagi tartibda bajariladi: saralash → yuvish → archish → qayta yuvish → to‘g‘rash. Saralashda sabzavotlar sifati, kattaligi va miqdoriga qarab ajratiladi; yuvishda tuproq va qum tozalanadi; archishda ustki po‘st maxsus yoki oddiy pichoq va qirg‘ichda olinadi; so‘ng oqib turgan sovuq suvda qayta yuviladi. To‘g‘rash usullari asosiy (somoncha, uzunchoq to‘rtburchak, kubcha, parraklash, yaproqlash) va murakkab (spiralsimon, sharsimon, yulduzchasimon, gofrali) bo‘ladi; asosiylari taom va salatlar uchun, murakkablari bezak uchun. Masalan, sabzi somoncha qilib salat va palov uchun to‘g‘raladi, kartoshka kubcha qilib sho‘rva uchun. Salat tayyorlashda sabzavotlar yuviladi, to‘g‘raladi, aralashtirilib, tuz va yog‘/smetana/qatiq bilan ziravorlanadi, idishga solinib ko‘kat bilan bezatib dasturxonga tortiladi. O‘tkir pichoq bilan o‘quvchi faqat o‘qituvchi nazoratida, taxtakachda, barmoqlarini ichkariga bukib ishlaydi; to‘g‘rashni kattalar ko‘rsatadi.

Namunalar
Karamli salat: 200 g karam, 1 ta sabzi, 1 osh qoshiq yog‘ – karam somoncha, sabzi qirg‘ichdan, tuz bilan aralashtiriladi.
Bodring-pomidor salatida bodring yupqa aylana, pomidor tilim, piyoz yarim halqa qilinadi.
Sinfda faoliyat

Salat dizayni: qog‘ozda likopcha chizib, unga salatni bezash (sabzi guli, ko‘kat) rejasini bajaring. Haqiqiy salatni sinfda o‘qituvchi yoki kattalar nazoratida tayyorlash mumkin; pichoq faqat o‘qituvchi yonida, barmoqlar bukilgan holda. Hamma qo‘llar sovun bilan yuviladi.

Mashq
1
Birlamchi ishlov bosqichlarini ayting.
2
Murakkab to‘g‘rash qaysi maqsadda?
3
Sabzi qaysi shaklda to‘g‘ralsa palovga mos?
4
Nega pichoq bilan ishlaganda barmoqlar ichkariga bukiladi?