22
Bo‘g‘in va uning ahamiyati
Darslik: 43–44-betlar
MaqsadBo‘g‘inni, ochiq va yopiq bo‘g‘inni farqlash va so‘zni bo‘g‘inlarga ajratish.
Yangi so‘zlar
bo‘g‘in · syllableochiq bo‘g‘in · open syllableyopiq bo‘g‘in · closed syllablehavo zarbi · pulse of air
Tushuntirish
Bo‘g‘in — bir havo zarbi bilan aytiladigan tovush yoki tovushlar birikmasi. Har bir bo‘g‘inning asosida bitta unli turadi, shuning uchun so‘zdagi unlilar soni bo‘g‘inlar sonini ko‘rsatadi: kom-pyu-ter so‘zida uchta unli va uchta bo‘g‘in bor. Bo‘g‘in oxiriga qarab ikki turga bo‘linadi. Oxiri unli bilan tugasa — ochiq bo‘g‘in, undosh bilan tugasa — yopiq bo‘g‘in. Masalan, A-zim so‘zida «A» ochiq, «zim» yopiq bo‘g‘in. So‘zni bo‘g‘inlarga ajratishda unlilarni sanash va so‘zni sekin, bo‘lib-bo‘lib aytish yordam beradi.
Namunalar
o-na (2 ta ochiq), mak-tab (2 ta yopiq), qa-lam (ochiq, yopiq).
ki-tob-lar — 3 bo‘g‘in: ochiq, yopiq, yopiq.
Sinfda faoliyat
«Bo‘g‘in qarsaklari»: bolalar so‘zni aytib, har bir bo‘g‘inga bir marta qarsak chaladi va bo‘g‘inlar turini aytadi.
Mashq
1
Bo‘g‘in deb nimaga aytiladi?
Bir havo zarbi bilan aytiladigan tovush yoki tovushlar birikmasi.
2
Bo‘g‘inlarga ajrating: maktabda, bola, daryo, kitoblar.
Mak-tab-da, bo-la, dar-yo, ki-tob-lar.
3
«Daryo» so‘zida qaysi bo‘g‘in ochiq, qaysi yopiq?
Dar — yopiq, yo — ochiq.
4
Nega so‘zdagi unlilar sonini sanab, bo‘g‘in sonini bilib olamiz? Izohlang.
Chunki bo‘g‘in unli tovush asosida hosil bo‘ladi: har bir bo‘g‘inda bitta unli bo‘ladi.