ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Tovush tushishi, almashishi va bo‘g‘in

Darslar 19–22 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
22

Bo‘g‘in va uning ahamiyati

Darslik: 43–44-betlar
MaqsadBo‘g‘inni, ochiq va yopiq bo‘g‘inni farqlash va so‘zni bo‘g‘inlarga ajratish.
Yangi so‘zlar
bo‘g‘in · syllableochiq bo‘g‘in · open syllableyopiq bo‘g‘in · closed syllablehavo zarbi · pulse of air
Tushuntirish

Bo‘g‘in — bir havo zarbi bilan aytiladigan tovush yoki tovushlar birikmasi. Har bir bo‘g‘inning asosida bitta unli turadi, shuning uchun so‘zdagi unlilar soni bo‘g‘inlar sonini ko‘rsatadi: kom-pyu-ter so‘zida uchta unli va uchta bo‘g‘in bor. Bo‘g‘in oxiriga qarab ikki turga bo‘linadi. Oxiri unli bilan tugasa — ochiq bo‘g‘in, undosh bilan tugasa — yopiq bo‘g‘in. Masalan, A-zim so‘zida «A» ochiq, «zim» yopiq bo‘g‘in. So‘zni bo‘g‘inlarga ajratishda unlilarni sanash va so‘zni sekin, bo‘lib-bo‘lib aytish yordam beradi.

So‘zBo‘g‘inlarTuri
o-na2ochiq, ochiq
mak-tab2yopiq, yopiq
qa-lam2ochiq, yopiq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yoshi kichik bola uzun so‘zni birdan o‘qiy olmaydi, shunda kattaroq bola uni bo‘g‘inlab o‘qitadi: avval bir bo‘lak, keyin ikkinchisi. So‘z oson o‘qiladi va yodda ham qoladi. Qo‘shiq aytishda ham so‘zlar bo‘g‘inlarga bo‘linib kuylanadi.

Kim ishlatadi

Boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi o‘qishni o‘rgatadi, qo‘shiq muallifi so‘zlarni kuyga moslaydi, logoped so‘zni bo‘lib talaffuz qildiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyda uzun bir so‘zni tanlab, uni qarsak bilan bo‘g‘inlarga ajrating va nechta bo‘g‘in chiqqanini ayting.

Namunalar
o-na (2 ta ochiq), mak-tab (2 ta yopiq), qa-lam (ochiq, yopiq).
qaochiq-lamyopiq-donyopiq
ki-tob-lar — 3 bo‘g‘in: ochiq, yopiq, yopiq.
Sinfda faoliyat

«Bo‘g‘in qarsaklari»: bolalar so‘zni aytib, har bir bo‘g‘inga bir marta qarsak chaladi va bo‘g‘inlar turini aytadi.

Mashq
1
Bo‘g‘in deb nimaga aytiladi?
2
Bo‘g‘inlarga ajrating: maktabda, bola, daryo, kitoblar.
3
«Daryo» so‘zida qaysi bo‘g‘in ochiq, qaysi yopiq?
4
Nega so‘zdagi unlilar sonini sanab, bo‘g‘in sonini bilib olamiz? Izohlang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuli«Kompas yo‘li» uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →