So‘zlarda tovush almashishi
Ba’zan qo‘shimcha qo‘shilganda so‘zdagi bir tovush boshqasiga almashadi va shu holicha yoziladi. Oxiri k bilan tugagan so‘zga egalik qo‘shimchasi qo‘shilsa, k o‘rniga g yoziladi: eshik — eshigi, tilak — tilagim. Oxiri q bilan tugagan so‘zda esa q o‘rniga g‘ keladi: bayroq — bayrog‘i. Biroq idrok, ishtirok, axloq, ravnaq, huquq, ittifoq kabi so‘zlarda bu almashish bo‘lmaydi. G bilan boshlanadigan -ga, -gan, -gach, -gina qo‘shimchalari so‘z oxiriga qarab g, k yoki q bilan aytiladi va yoziladi: uyga, eshikka, bayroqqa, chiqqach. Esda tuting: b yoki m oldidan kelgan n tovushi m kabi eshitilsa ham, n yoziladi: yonbosh, tinmay.
| Asos (k, q bilan tugaydi) | Egalik bilan |
|---|---|
| terak | teragi |
| eshik | eshigi |
| qishloq | qishlog‘i |
| o‘rtoq | o‘rtog‘i |
Bola sinfdoshiga qoldirgan yozuvida «Chelagim stol ostida» deb yozdi va chelak so‘zida k ning g ga aylanishini unutmadi. Shu o‘zgarishni to‘g‘ri yozish yozuvni savodli qiladi.
Muharrir imloni tuzatadi, yozuvchi so‘z shaklini tanlaydi, o‘qituvchi xatolarni izohlaydi.
Oxiri k yoki q bilan tugagan uchta so‘zga «-im» qo‘shib yozing va o‘zgargan harfni belgilang.
«Zanjir»: jamoa a’zolari k yoki q bilan tugagan so‘zni aytadi, keyingisi uni egalik shaklida aytib, yangi so‘z beradi.