Aytilishi va yozilishi, ma’no farqlash, tovush ortishi
Darslar 15–18 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
17
Matn va lug‘at ustida ishlash
Darslik: 33–34-betlar
MaqsadMatn asosida fikr bildirish va so‘zlarda tovush almashinuvini kuzatish.
Bu darsda maqsad va baxt haqidagi matn ustida ishlaymiz. Avval matnni o‘qib, uning asosiy fikrini aniqlang, so‘ng sarlavha tanlang. Notanish so‘zlar (maqsad, mashaqqat, sabr) ma’nosini lug‘atdan toping. Matndagi so‘zlarning bir tovushini almashtirib, yangi so‘z hosil qilishga ham harakat qiling. Oddiy juftlarni tanlash qulay: bor — bol, el — ek, yoz — yoy. Bunday mashq tovushlarning ma’no farqlash vazifasini mustahkamlaydi.
Maqsad→Sabr, mashq→Natija
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Bola daftarining birinchi sahifasiga «Har kuni o‘n daqiqa o‘qiyman, chunki so‘z boyligim oshadi» deb yozdi. Sababni aytgani uchun rejasi o‘ziga ham, o‘qituvchisiga ham tushunarli bo‘ldi.
Kim ishlatadi
Murabbiy o‘quvchining fikriga sabab so‘raydi, sudya o‘z qarorini izohlaydi, muharrir matn haqida fikr yozadi.
Bugun sinab ko‘ring
Biror kitob yoki multfilm haqidagi fikringizni «chunki» so‘zi bilan bir jumlada asoslab ayting.
Namunalar
Matn: «Dilfuza va kamon». Dilfuza o‘q otishni o‘rganmoqchi edi. Dastlab o‘qlari nishonga tegmadi, lekin u sabr qilib, har kuni mashq qildi. Bir oy o‘tgach, birinchi marta nishonni urdi va quvonchdan kulib yubordi. Maqsad sari mashaqqatli yo‘l ham baxt keltirar ekan.