☰ Mundarija · Ona tili

Unli va undosh tovushlar, nutq a’zolari

Darslar 11–14 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
14

Matn va lug‘at ustida ishlash

Darslik: 28-bet
MaqsadMatnni tahlil qilish va undosh-unlilarni so‘zlarda ajratish.
Yangi so‘zlar
ekologiya · ecologymuhofaza · protectionko‘chat · saplingatrof-muhit · environment
Tushuntirish

Bu darsda tabiat haqidagi matn ustida ishlaymiz. Ekologiya — tirik mavjudotlar, jumladan, inson bilan tabiat o‘rtasidagi aloqalarni o‘rganadigan fan. Matnni o‘qib, mazmunini aytib bering, notanish so‘zlarni lug‘atdan toping. So‘ng so‘zlarni tovush tarkibiga ko‘ra tahlil qiling: nechta unli, nechta undosh borligini aniqlang. Masalan, «daraxt» so‘zida ikkita unli (a, a) va to‘rtta undosh (d, r, x, t) bor. Bunday mashq tovushlarni to‘g‘ri eshitish va to‘g‘ri yozishga o‘rgatadi.

Namunalar
Matn: «Toza havo». Har bir daraxt kun davomida havoni tozalaydi. Shuning uchun bahorda har bir oila hovlisiga bitta ko‘chat o‘tqazsa, atrof-muhit ozoda va sog‘lom bo‘ladi.
«Ko‘chat» — 2 unli (o‘, a), 3 undosh (k, ch, t). «Tabiat» — 3 unli (a, i, a), 3 undosh (t, b, t).
Sinfda faoliyat

«Ikki savat»: bolalar matndan olingan so‘zlarni unlilari ko‘p va undoshlari ko‘p so‘zlarga ajratadi.

Mashq
1
Matnga ko‘ra daraxt nima uchun foydali?
2
«Ekologiya» so‘zi nimani bildiradi?
3
«Havo» so‘zida nechta unli va undosh bor?
4
Nima uchun har bir oila bitta ko‘chat o‘tqazishi foydali? Fikringizni yozing.