ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Unli va undosh tovushlar, nutq a’zolari

Darslar 11–14 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
12

Undosh tovushlar

Darslik: 24–25-betlar
MaqsadUndosh tovushlarning hosil bo‘lishini va ularning sonini bilish.
Yangi so‘zlar
undosh tovush · consonant soundhavo · airtalaffuz · pronunciationtovushlar tizimi · sound system
Tushuntirish

Undosh tovush aytilganda havo og‘iz bo‘shlig‘ining biror joyida — lablarda, tish yoki tilda — to‘siqqa duch keladi. Tilimizda 24 ta undosh tovush bor: b, d, f, g, h, j, dj, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, x, y, z, g‘, sh, ch, ng. Ularning ba’zilari ikki harf bilan yoziladi, lekin bitta tovush bo‘ladi: sh, ch, ng. Undoshlarning talaffuziga e’tibor bering: havo qayerda to‘siqqa uchrayotganini sezish tovushni to‘g‘ri aytishga yordam beradi. Masalan, «b» da havo lablarda, «t» da til uchi bilan tishlar orasida to‘siqqa uchraydi.

So‘zUnliUndosh
maktaba, am, k, t, b
choyoch, y
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Mehmonga yo‘l tushuntirayotgan bola joy nomini tez aytdi, tinglovchi bir undoshni eshitmay boshqa joyni tushundi. Bola uni sekin va undoshlarni aniq qilib takrorladi va hammasi ravshan bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Ma’ruzachi har bir so‘zni aniq aytadi, telefon operatori manzilni takrorlaydi, aktyor sahnada gapni zalning oxirigacha eshittiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta qisqa gapni sekin va undoshlarni aniq aytib, so‘ng tez aytib ko‘ring; qaysi usulda tinglovchi yaxshiroq tushunishini so‘rang.

Namunalar
«Maktab» so‘zida undoshlar: m, k, t, b; unlilar: a, a.
«Choy» so‘zida undoshlar: ch, y; unli: o.
Sinfda faoliyat

«24 undosh»: guruh doskada undoshlarni alifbo tartibida yozadi, har biriga bittadan so‘z topadi.

Mashq
1
Undosh tovush qanday hosil bo‘ladi?
2
Tilimizda nechta undosh tovush bor?
3
Undoshlarni ajratib yozing: daryo, shahar, tong.
4
«Ng» ikkita harf bo‘lsa-da, nega bitta undosh deyiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar kuniga sovg‘a missiyasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →