Undosh tovushlar
Undosh tovush aytilganda havo og‘iz bo‘shlig‘ining biror joyida — lablarda, tish yoki tilda — to‘siqqa duch keladi. Tilimizda 24 ta undosh tovush bor: b, d, f, g, h, j, dj, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, x, y, z, g‘, sh, ch, ng. Ularning ba’zilari ikki harf bilan yoziladi, lekin bitta tovush bo‘ladi: sh, ch, ng. Undoshlarning talaffuziga e’tibor bering: havo qayerda to‘siqqa uchrayotganini sezish tovushni to‘g‘ri aytishga yordam beradi. Masalan, «b» da havo lablarda, «t» da til uchi bilan tishlar orasida to‘siqqa uchraydi.
| So‘z | Unli | Undosh |
|---|---|---|
| maktab | a, a | m, k, t, b |
| choy | o | ch, y |
Mehmonga yo‘l tushuntirayotgan bola joy nomini tez aytdi, tinglovchi bir undoshni eshitmay boshqa joyni tushundi. Bola uni sekin va undoshlarni aniq qilib takrorladi va hammasi ravshan bo‘ldi.
Ma’ruzachi har bir so‘zni aniq aytadi, telefon operatori manzilni takrorlaydi, aktyor sahnada gapni zalning oxirigacha eshittiradi.
Bitta qisqa gapni sekin va undoshlarni aniq aytib, so‘ng tez aytib ko‘ring; qaysi usulda tinglovchi yaxshiroq tushunishini so‘rang.
«24 undosh»: guruh doskada undoshlarni alifbo tartibida yozadi, har biriga bittadan so‘z topadi.