12
Undosh tovushlar
Darslik: 24–25-betlar
MaqsadUndosh tovushlarning hosil bo‘lishini va ularning sonini bilish.
Yangi so‘zlar
undosh tovush · consonant soundhavo · airtalaffuz · pronunciationtovushlar tizimi · sound system
Tushuntirish
Undosh tovush aytilganda havo og‘iz bo‘shlig‘ining biror joyida — lablarda, tish yoki tilda — to‘siqqa duch keladi. Tilimizda 24 ta undosh tovush bor: b, d, f, g, h, j, dj, k, l, m, n, p, q, r, s, t, v, x, y, z, g‘, sh, ch, ng. Ularning ba’zilari ikki harf bilan yoziladi, lekin bitta tovush bo‘ladi: sh, ch, ng. Undoshlarning talaffuziga e’tibor bering: havo qayerda to‘siqqa uchrayotganini sezish tovushni to‘g‘ri aytishga yordam beradi. Masalan, «b» da havo lablarda, «t» da til uchi bilan tishlar orasida to‘siqqa uchraydi.
Namunalar
«Maktab» so‘zida undoshlar: m, k, t, b; unlilar: a, a.
«Choy» so‘zida undoshlar: ch, y; unli: o.
Sinfda faoliyat
«24 undosh»: guruh doskada undoshlarni alifbo tartibida yozadi, har biriga bittadan so‘z topadi.
Mashq
1
Undosh tovush qanday hosil bo‘ladi?
Havo og‘iz bo‘shlig‘ining ma’lum bir joyida to‘siqqa uchrashidan.
2
Tilimizda nechta undosh tovush bor?
24 ta.
3
Undoshlarni ajratib yozing: daryo, shahar, tong.
Daryo — d, r, y; shahar — sh, h, r; tong — t, ng.
4
«Ng» ikkita harf bo‘lsa-da, nega bitta undosh deyiladi?
Chunki ikkala harf birgalikda bitta tovushni ifodalaydi.