☰ Mundarija · Ona tili

Tilshunoslik bo‘limlari, fonetika va nutq tovushlari

Darslar 7–10 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
8

Matn va lug‘at ustida ishlash

Darslik: 16–17-betlar
MaqsadMatnni tinglab mazmunini aytish, noma’lum so‘zlar ma’nosini lug‘at bilan aniqlash.
Yangi so‘zlar
odamiylik · humanenessma’rifat · enlightenment, knowledgemezon · measure, criterionxulq · character, conduct
Tushuntirish

«Matn va lug‘at ustida ishlash» darsida avval matn diqqat bilan o‘qiladi, so‘ng uning asosiy fikri aytiladi. Notanish so‘zlarning ma’nosi lug‘atdan yoki o‘qituvchidan aniqlanadi va daftarga yozib qo‘yiladi. Keyin savollarga javob beriladi, matnga sarlavha tanlanadi va fikr o‘z so‘zlaringiz bilan qisqa bayon etiladi. Bunday ishlar nutq madaniyatini va so‘z boyligini oshiradi. Quyidagi matn shu usulda ishlash uchun yozilgan.

Namunalar
Matn: «Yaxshi odam». Ali ko‘chada qariya ko‘targan og‘ir xaltani uyigacha eltib qo‘ydi. Qariya duo qildi. Ali buni o‘zi uchun oddiy ish deb bildi, chunki yaxshi so‘z va yaxshi ish odamiylik belgisi ekanini ota-onasi o‘rgatgan edi.
Sarlavhalar: «Odamiylik belgisi», «Oddiy yaxshilik».
Sinfda faoliyat

«Matn xaritasi»: bolalar matndagi voqeani uch gapda (boshlanish, o‘rta, yakun) so‘zlab beradi.

Mashq
1
Matnda Ali nima qildi?
2
«Odamiylik» so‘zi qanday ma’noni bildiradi?
3
Matnning asosiy fikrini bitta gapda ayting.
4
Nima uchun notanish so‘zni birinchi navbatda lug‘atdan qidirish foydali? Fikringizni yozing.