Nutq tovushlari va harf
Nutq tovushlari aytiladi va eshitiladi, harflar esa yoziladi va ko‘riladi. Harf tovushning yozuvdagi belgisidir. Tilimizda tovushlar soni bilan harflar soni har doim ham teng bo‘lavermaydi. Masalan, sh, ch, ng harflar birikmasi bitta tovushni bildiradi: «shahar» so‘zida oltita harf, lekin beshta tovush bor (sh, a, h, a, r). O‘ va g‘ esa bitta harfdir, ikkita emas. Shuning uchun so‘zdagi tovushlarni sanaganda, harfga emas, eshitilgan tovushga tayanish kerak.
| So‘z | Harf | Tovush |
|---|---|---|
| kuz | 3 | 3 |
| chiroq | 6 | 5 |
| qushcha | 7 | 5 |
Siz yangi sinfdoshingizning ismini telefon orqali boshqa bolaga harfma-harf aytib berasiz. Tovush va harf farqini bilgan bola qaysi harf juftligi bitta tovush ekanini ham tushuntira oladi. Shunda ismi xatosiz yoziladi.
Registrator ismni to‘g‘ri yozadi, diktor ismlarni aniq talaffuz qiladi, kutubxonachi muallif nomini kartochkaga ko‘chiradi.
Uydagi biror kishining ismini aytib, ismdagi harflar va tovushlar sonini bir-biriga solishtiring va farq bor-yo‘qligini ayting.
«Tovush yig‘uvchilar»: bolalar so‘zni eshitib, har bir tovushga bir marta qarsak chaladi, keyin doskada harflarni sanaydi.