ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Tilshunoslik bo‘limlari, fonetika va nutq tovushlari

Darslar 7–10 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
9

Nutq tovushlari va harf

Darslik: 18–19-betlar
MaqsadNutq tovushi va harfni farqlash; tovush va harf sonini aniqlash.
Yangi so‘zlar
nutq tovushi · speech soundharf · letterharflar birikmasi · letter combinationalifbo · alphabet
Tushuntirish

Nutq tovushlari aytiladi va eshitiladi, harflar esa yoziladi va ko‘riladi. Harf tovushning yozuvdagi belgisidir. Tilimizda tovushlar soni bilan harflar soni har doim ham teng bo‘lavermaydi. Masalan, sh, ch, ng harflar birikmasi bitta tovushni bildiradi: «shahar» so‘zida oltita harf, lekin beshta tovush bor (sh, a, h, a, r). O‘ va g‘ esa bitta harfdir, ikkita emas. Shuning uchun so‘zdagi tovushlarni sanaganda, harfga emas, eshitilgan tovushga tayanish kerak.

So‘zHarfTovush
kuz33
chiroq65
qushcha75
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Siz yangi sinfdoshingizning ismini telefon orqali boshqa bolaga harfma-harf aytib berasiz. Tovush va harf farqini bilgan bola qaysi harf juftligi bitta tovush ekanini ham tushuntira oladi. Shunda ismi xatosiz yoziladi.

Kim ishlatadi

Registrator ismni to‘g‘ri yozadi, diktor ismlarni aniq talaffuz qiladi, kutubxonachi muallif nomini kartochkaga ko‘chiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Uydagi biror kishining ismini aytib, ismdagi harflar va tovushlar sonini bir-biriga solishtiring va farq bor-yo‘qligini ayting.

Namunalar
«Kuz» — 3 harf, 3 tovush. «Chiroq» — 6 harf, 5 tovush (ch, i, r, o, q).
«Ko‘ngil» — 6 harf (k, o‘, n, g, i, l), 5 tovush (k, o‘, ng, i, l).
Sinfda faoliyat

«Tovush yig‘uvchilar»: bolalar so‘zni eshitib, har bir tovushga bir marta qarsak chaladi, keyin doskada harflarni sanaydi.

Mashq
1
Tovush bilan harfning asosiy farqi nimada?
2
«Shamol» so‘zida nechta harf va nechta tovush bor?
3
Bitta tovushni bildiruvchi uchta harflar birikmasini ayting.
4
Nega «tong» so‘zida harflar soni tovushlar sonidan ko‘p? Izohlang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYulduzlar kechasi uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →