☰ Mundarija · Ona tili

Tilshunoslik bo‘limlari, fonetika va nutq tovushlari

Darslar 7–10 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
10

Matn va lug‘at ustida ishlash

Darslik: 20-bet
MaqsadMatn asosida savollarga javob berish va so‘zlarda tovush hamda harf sonini solishtirish.
Yangi so‘zlar
timsol · symbolin · nest (of a large bird)minora · tower, minaretelchi · messenger, envoy
Tushuntirish

Bu darsda matn ustida ishlaymiz va so‘zlarning tovush tarkibiga e’tibor beramiz. Matnni o‘qiyotganda notanish so‘zni belgilab, ma’nosini aniqlang. So‘ng savollarga to‘liq gap bilan javob bering. Qush nomlarida tovush va harf soni ko‘pincha teng kelmaydi: «qaldirg‘och» so‘zida 10 harf, lekin 9 tovush bor, chunki ch bitta tovush. «Chumchuq» so‘zida esa 8 harf va 6 tovush bor.

Namunalar
Matn: «Laylaklar». Bahorda laylaklar issiq o‘lkalardan qaytib keladi va baland minora yoki ustun tepasiga shoxchalardan katta in quradi. Xalqimiz laylakni bahor elchisi deb ataydi va uning iniga tegmaydi.
Qaldirg‘och: q-a-l-d-i-r-g‘-o-ch — 9 tovush; bulbul: b-u-l-b-u-l — 6 tovush, 6 harf.
Sinfda faoliyat

«Qush bozori»: bolalar qush nomlarini aytadi, sheriklari ularning tovush va harf sonini topadi.

Mashq
1
Matnga ko‘ra laylaklar inni qayerga va nimadan quradi?
2
Xalqimiz laylakni nima deb ataydi?
3
«Chumchuq» so‘zida nechta harf va tovush bor?
4
Nima uchun odamlar laylak iniga tegmaydi? O‘z fikringizni yozing.