Sinonimlar. Sinonimik qatorda bosh so‘z
Ma’nosi bir-biriga yaqin, bir umumiy ma’noni bildiradigan ikki yoki undan ortiq so‘z sinonim (ma’nodosh) so‘zlar deyiladi. Sinonimlar birga to‘planib, sinonimik qator hosil qiladi: do‘st, o‘rtoq, oshna, jo‘ra. Qatordagi eng ko‘p ishlatiladigan, ma’nosi hammaga tushunarli va adabiy tilga mos so‘z bosh so‘z bo‘ladi; bu qatorda bosh so‘z — do‘st. Sinonimlar o‘zaro nozik farq qiladi: yuz — betaraf so‘z, chehra — ko‘tarinki, ijobiy, bashara — qo‘pol, salbiy ma’noli. Shuning uchun gapga eng mos sinonimni tanlay bilish kerak.
| Bosh so‘z | Sinonimlar |
|---|---|
| do‘st | o‘rtoq, oshna |
| chiroyli | go‘zal, xushro‘y |
Qo‘rqinchli film haqida gapirganda bola bir so‘zni takrorlamay, «cho‘chidim», «hadiksiradim» kabi so‘zlarni ham ishlatdi. Ularning qaysi biri kuchliroq ekanini ham his qildi.
Yozuvchi tuyg‘uni ohangiga qarab tanlaydi, tarjimon eng mos so‘zni topadi, o‘qituvchi so‘zlar farqini izohlaydi.
«Tez» so‘ziga yaqin ikki so‘zni topib, ular orasida kuchi jihatidan farq bor-yo‘qligini ayting.
Sinonimik qator yasang: «sevinmoq» so‘zi uchun kamida uchta ma’nodosh toping va bosh so‘zni belgilang.