ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Yonma-yon unlilar, G, K, Q, G‘ imlosi

Darslar 36–39 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Sobirov, Sh. Sattorov, Sh. Toshmirzayeva, D. Mannopova. Ona tili 5-sinf (to‘la yangilangan 5-nashr). G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2020
37

G va K undoshlarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 71–73-betlar
MaqsadG va K undoshlarining so‘z oxirida va qo‘shimcha qo‘shilganda yozilishini bilish; jarangli va jarangsiz undoshlarni farqlash.
Yangi so‘zlar
jarangli undosh · voiced consonantjarangsiz undosh · unvoiced consonantjo‘nalish kelishigi · dative caseegalik qo‘shimchasi · possessive suffix
Tushuntirish

Jarangli undoshlar: b, v, z, g, d, j, dj, g‘, y, l, m, n, ng, r. Jarangsiz undoshlar: p, f, s, k, t, ch, sh, x, q, h. Y, l, m, n, ng, r undoshlarining jarangsiz jufti yo‘q. So‘z oxirida jarangli g ham jarangsiz k ga o‘xshab eshitiladi, shuning uchun yozishda ehtiyot bo‘lish kerak: katalog, geolog so‘zlari oxirida g yoziladi, kerak, teshik so‘zlarida esa k. K bilan tugagan so‘zga jo‘nalish kelishigi qo‘shilsa, qo‘shimcha -ka bo‘lib aytiladi va yoziladi: teshik — teshikka, kerak — kerakka. G bilan tugagan so‘zga esa -ga qo‘shiladi, so‘z o‘zgarmaydi: geolog — geologga, katalog — katalogga.

y, l, m, n, ng, r – jufti yo‘q
JarangliJarangsiz
bp
vf
dt
zs
gk
jsh
djch
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘kon eshigiga e’lon yozayotgan bola so‘z oxiridagi tovushni eshitilganicha emas, qoida bo‘yicha yozdi. Jarangli va jarangsiz undoshlar juftini bilgan odam so‘z oxirini va qo‘shimchasini to‘g‘ri yozadi.

Kim ishlatadi

Kotib hujjat so‘zlarini to‘g‘ri yozadi, o‘qituvchi diktant tekshiradi, kutubxona xodimi katalog kartochkalarini to‘ldiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Oxiri k yoki g bilan tugaydigan ikkita so‘zni oling va ularga «-ga» qo‘shimchasini qo‘shib, to‘g‘ri yozilishini tekshiring.

Namunalar
Yurak — yurakka (jo‘nalish), yuragi (egalik): k egalik qo‘shimchasidan oldin g ga almashadi.
Katalog — katalogga; aytilishi «katalok», yozilishi g bilan.
Sinfda faoliyat

Kartochkalarda 10 ta so‘z bor: oxiri g yoki k bilan tugaydi. Ularga -ga/-ka qo‘shib, jufti bilan o‘qib chiqing.

Mashq
1
Qaysi undoshlarning jarangsiz jufti yo‘q?
2
«Teshik» so‘ziga jo‘nalish kelishigini qo‘shing.
3
«Geolog» so‘ziga jo‘nalish kelishigini qo‘shing va yozilishini tushuntiring.
4
«Tilak» so‘ziga egalik qo‘shimchasi (-i) qo‘shilsa nima bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHashar skameykalari uchun missiyaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →