☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Ovqat hazm qilish va qon aylanish tizimi

Darslar 51–52 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
51

Ovqat hazm qilish

Darslik: 2-qism, 95–97-betlar
MaqsadOziq moddalarni (oqsil, yog‘, uglevod, vitamin), ovqat hazm qilish yo‘lini va to‘g‘ri ovqatlanish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
oqsil · proteinuglevod · carbohydrateoshqozon · stomach
Tushuntirish

Inson energiya va o‘sish uchun ovqatdan oziq moddalar oladi. Uglevodlar (non, guruch, meva) asosiy energiya beradi; oqsillar (go‘sht, tuxum, sut, no‘xat) yangi hujayralar uchun qurilish materiali, ayniqsa bolalarga zarur; yog‘lar ham energiya beradi va a’zolarni asraydi; vitaminlar va minerallar (sabzavot, meva) salomatlikni saqlaydi. Ovqat hazm qilish yo‘li: og‘iz (chaynash) → halqum → qizilo‘ngach → oshqozon (oshqozon shirasi bilan aralashadi) → ingichka ichak (oziq moddalar qonga so‘riladi) → yo‘g‘on ichak (qoldiq chiqariladi). Qon oziq moddalarni butun tanaga tarqatadi. Ovqatlanish qoidalari: ovqatdan oldin qo‘lni yuvish, kuniga muntazam ovqatlanish, shoshilmay yaxshilab chaynash, turli xil mahsulot yeyish, shirinlik va yog‘li-sho‘r ovqatni me’yorida yeyish, kechqurun og‘ir ovqatlanmaslik.

Namunalar
Nonushta uchun: bir bo‘lak non (uglevod), tuxum (oqsil), sariyog‘ (yog‘) va olma (vitamin).
Faqat shokolad yeb yurish mumkin emas, chunki tana boshqa oziq moddalarga ham muhtoj.
Sinfda faoliyat

Sog‘lom kun menyusi: guruhlarda nonushta, tushlik, kechki ovqat uchun menyu tuzing. Har safar oqsil, yog‘ va uglevodli mahsulot bo‘lsin. Qaysi guruh menyusi eng to‘laqonli? Qo‘lni yuvish bilan boshlang.

Mashq
1
Oqsil, yog‘ va uglevodli mahsulotlardan bittadan ayting.
2
Ovqat hazm qilish yo‘lini ketma-ket ayting.
3
Oziq moddalar qayerda qonga so‘riladi?
4
Nima uchun ovqatni yaxshilab chaynash kerak?