ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Energiya va uning o‘zgarishlari

Darslar 37–38 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
37

Energiya va uning turlari

Darslik: 2-qism, 48–50-betlar
MaqsadEnergiya nima ekanini, asosiy energiya manbalarini (Quyosh, shamol, suv, yoqilg‘i, oziq) va energiya turlarini (mexanik, issiqlik, yorug‘lik, elektr) bilish.
Yangi so‘zlar
energiya · energyenergiya manbayi · energy sourceyoqilg‘i · fuel
Tushuntirish

Energiya — ish bajarish, harakat qildirish yoki o‘zgarish hosil qilish qobiliyati. Bola yugurish uchun, mashina yurish uchun, chiroq yonishi uchun energiya kerak. Tabiatda energiya manbalari: Quyosh, shamol, oqar suv, ko‘mir, neft, gaz, atom yoqilg‘isi. Odam va hayvonlar energiyani oziqdan oladi, o‘simliklar esa Quyosh nuridan. Eng ko‘p energiyani Quyosh beradi. Energiya turlari: mexanik energiya (harakatdagi yoki ko‘tarilgan jismning energiyasi: yuguruvchi, shamol, kran), issiqlik energiyasi (issiq suv, bug‘, olov), yorug‘lik energiyasi (Quyosh nuri, chiroq nuri), elektr energiyasi (elektr toki). Qadimda odamlar yukni o‘zlari yoki otlar bilan tashigan, hozir yoqilg‘i va elektrdan foydalanadi.

yuguruvchikranmexanikissiq suvolovissiqlikQuyosh nurichiroqyorug‘likelektrEnergiya turlari
quyosh nuri1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

🪁 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Varrak shamol itarganda ko‘tariladi. Siz esa ipni ushlab turasiz.

Kim ishlatadi

Dengizchilar, shamol elektr stansiyasi xodimlari

Bugun sinab ko‘ring

Tashqarida shamolni yuzingizda sezib, u nimani itarishini ayting.

Namunalar
Velosipedni haydovchining mushaklari energiyasi harakatlantiradi, mashinani esa benzin energiyasi.
Quyosh nuri — yorug‘lik va issiqlik energiyasi manbayi.
Sinfda faoliyat

«Energiya qayerdan?»: rasmlar (mashina, chiroq, bola, o‘simlik, shamol tegirmoni) uchun energiya manbayini toping. Juftlikda kartochka ko‘rsatib, javobni tez ayting.

Mashq
1
Energiya nima?
2
Odam energiyani qayerdan oladi?
3
Uchta energiya manbayini ayting.
4
Energiya turlarini sanang.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBog‘dagi qora matolarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →