Yulduzlar va sayyoralar
Koinot yoki fazo — Quyosh, Oy, yulduz va sayyoralar joylashgan ulkan havosiz makon. Yulduz — juda issiq gazdan iborat ulkan shar; u o‘zi yorug‘lik va issiqlik taratadi. Bizga eng yaqin yulduz — Quyosh. Boshqa yulduzlar juda uzoqda, shuning uchun mayda nuqta bo‘lib ko‘rinadi. Quyosh nuri Yergacha taxminan 8 daqiqada yetib keladi. Sayyora — yulduz atrofida aylanadigan sharsimon jism; u o‘zi nur sochmaydi, faqat yulduz nurini qaytaradi. Sayyora atrofida aylanadigan kichikroq jism — yo‘ldosh; Yerning yo‘ldoshi — Oy. Asteroid — tosh bo‘lagi, kometa esa muz va changdan iborat, Quyosh yaqinida «dum» hosil qiladi. Mayda tosh Yer atmosferasida yonib ketsa, «uchar yulduz» (meteor) ko‘rinadi.
| Jism | Qanday |
|---|---|
| yulduz | o‘zi nur va issiqlik sochadi |
| sayyora | yulduz atrofida aylanadi, nurni qaytaradi |
| yo‘ldosh | sayyora atrofida aylanadi |
| asteroid | tosh bo‘lagi |
| kometa | muz va chang, «dum»i bor |
Qaysi guruhga kiradi?
Ob-havo prognozida Yer atrofida aylanuvchi yo‘ldoshlardan olingan suratlar ishlatiladi.
Meteorologlar, astronomlar
Bir qo‘lingizni sayyora, ikkinchisini uning yo‘ldoshi qilib, aylantirib ko‘rsating.
«Koinot kartochkalari»: 5 ta kartochkaga yulduz, sayyora, yo‘ldosh, asteroid, kometa so‘zlarini yozing. Bolalar kartochkani oladi va jismni tasvirlaydi (nur sochadimi? atrofida aylanadimi?), sinfdoshlari topadi.