ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Harakat va uzunlikni o‘lchash

Darslar 44–45 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
44

Harakat

Darslik: 2-qism, 72–74-betlar
MaqsadHarakat nima ekanini, harakat nimaga nisbatan aniqlanishini, harakat yo‘llari turlarini va jismni harakatga keltiruvchi kuchni (turtish, tortish) bilish.
Yangi so‘zlar
harakat · motionkuch · forceyo‘l (traektoriya) · path
Tushuntirish

Harakat — jismning o‘rni boshqa jismlarga nisbatan o‘zgarishi. Jismning harakatlanayotganini bilish uchun uni boshqa narsaga nisbatan solishtiramiz: tramvaydagi haydovchi tramvayga nisbatan tinch turadi, daraxtga nisbatan esa harakatlanadi. Harakat yo‘li to‘g‘ri chiziq (pastga tashlangan tanga), aylana (soat mili uchi), spiral, siniq chiziq, yoy (mayatnik) yoki parabola (halqaga tashlangan to‘p) bo‘lishi mumkin. Jismni harakatga keltirish, to‘xtatish yoki yo‘nalishini o‘zgartirish uchun unga kuch ta’sir qilishi kerak: turtish yoki tortish. Shamol momaqaymoq urug‘ini uchiradi, Yer esa har qanday jismni o‘ziga tortadi, shuning uchun narsalar pastga tushadi.

Harakat yo‘liMisol
to‘g‘ri chiziqpastga tashlangan tanga
aylanasoat mili uchi
yoymayatnik
parabolahalqaga tashlangan to‘p
tik tushayotgan tosh1 / 5

Qaysi guruhga kiradi?

⚽ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Futbol to‘pi darvozaga yoy chizib uchadi. O‘yinchilar to‘p yo‘lini oldindan taxmin qilishni o‘rganadi.

Kim ishlatadi

Futbolchilar, haydovchilar

Bugun sinab ko‘ring

To‘pni sekin dumalatib, yo‘lini kuzating.

Namunalar
Poyezd ichidagi yo‘lovchi o‘rindiqqa nisbatan tinch, platformaga nisbatan harakatlanadi.
Aravani turtish yoki tortish bilan harakatga keltiramiz.
Sinfda faoliyat

«Qalam yo‘li»: qalamni qog‘oz ustida to‘g‘ri chiziq, aylana, to‘lqin va siniq chiziq bo‘ylab yurgizing va izini chizing. Maktabdan uyga boradigan yo‘lingizni xaritada chizing va qaysi qismlari to‘g‘ri, qaysilari egri ekanini belgilang.

Mashq
1
Harakat nima?
2
Jismni harakatga keltirish uchun nima kerak?
3
Soat mili uchi qanday yo‘l bo‘ylab harakatlanadi?
4
Nega tashlangan to‘p yerga tushadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAnvar va sariq limonHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →