☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Yerning suv resurslari va cho‘llar

Darslar 29–30 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
29

Yerning suv resurslari

Darslik: 2-qism, 14–17-betlar
MaqsadSuv havzalarini (okean, dengiz, daryo, ko‘l), tabiiy va sun’iy suv havzalarini, sho‘r va chuchuk suvni hamda suvni tejash yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
suv havzasi · body of waterchuchuk suv · fresh watersuv ombori · reservoir
Tushuntirish

Yerdagi suv okeanlar, dengizlar, daryolar, ko‘llar, muzliklar va yer ostida to‘plangan. Bir qismi atmosferada bug‘ va bulut ko‘rinishida, tirik organizmlar tanasida ham suv bor. Tabiiy suv havzalari: okean, dengiz, daryo, ko‘l, botqoqlik. Sun’iy suv havzalari: hovuz, suv ombori, kanal. Daryo ko‘pincha tog‘lardan boshlanib, dengiz, ko‘l yoki boshqa daryoga quyiladi. Yer yuzidagi suvning katta qismi sho‘r (okean va dengiz); uni ichib bo‘lmaydi, chunki tuz ko‘p. Chuchuk suv esa ancha kam, shuning uchun uni tejash kerak: tish yuvayotganda jo‘mrakni yopish, vannadan ko‘ra dushda yuvinish, tomayotgan jo‘mrakni ta’mirlash. Ichimlik suvini qaynatib ichish kerak, chunki xom suvda zararli bakteriyalar bo‘lishi mumkin.

Namunalar
Amudaryo va Sirdaryo — tabiiy suv havzalari, Chorvoq suv ombori esa sun’iy.
Tomayotgan jo‘mrak bir kunda o‘nlab litr suv isrof qilishi mumkin.
Sinfda faoliyat

«Suv sarfi» so‘rovnomasi: oila a’zolaringiz kuniga qayerda suv ishlatishini (yuvinish, idish yuvish, kir yuvish, sug‘orish) yozing. Qayerda suvni tejash mumkin? Suvni asrash plakatini chizing.

Mashq
1
Tabiiy va sun’iy suv havzalariga 2 tadan misol keltiring.
2
Nima uchun dengiz suvini ichib bo‘lmaydi?
3
Suvni tejashning 3 usulini ayting.
4
Ichimlik suvini nega qaynatamiz?