Darslar 1–2 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
1
Yozni eslab
Darslik: 1-qism, 4–7-betlar
MaqsadYoz xotiralari orqali tabiat haqidagi savollarni eslash: suv nega pastga oqadi, tog‘da havo qanday, O‘zbekistonning tabiiy joylari (cho‘l, tog‘, daryo, ko‘l) nimalar.
Yangi so‘zlar
akvapark · water parksun’iy ko‘l · artificial lakecho‘l · desert
Tushuntirish
Yozda ko‘rgan va qilgan ishlarimiz ko‘p savollar tug‘diradi. Suv yuqoridan pastga oqadi, chunki Yer hamma narsani o‘ziga tortadi. «Akva» so‘zi lotin tilidan olingan va «suv» degan ma’noni bildiradi, shuning uchun suv attraksionlari parki akvapark deyiladi. O‘zbekistonning katta qismini tekislik, dasht va cho‘llar egallaydi (Qizilqum, Mirzacho‘l, Ustyurt platosi), shimol va sharqida esa baland tog‘lar bor. Odamlar faoliyati tufayli paydo bo‘lgan ko‘llar (suv omborlari, hovuzlar) sun’iy ko‘l, o‘zi paydo bo‘lganlari tabiiy ko‘l deyiladi.
Namunalar
Sharshara tepadan pastga quyiladi, chunki Yer uni pastga tortadi.
Aydarko‘l — O‘zbekistondagi eng yirik sun’iy ko‘llardan biri: u Sirdaryo suvi Qizilqum chetidagi pastlikka oqizilganda paydo bo‘lgan.
Sinfda faoliyat
«Mening yozgi xaritam»: daftarga oddiy xarita chizing. Yozda borgan joylaringizni (tog‘, daryo, bog‘, shahar) belgilang va har biriga bitta savol yozing, masalan: «Tog‘da nega havo salqin?». Sinfda savollarni almashing.
Mashq
1
Suv nima uchun yuqoridan pastga qarab oqadi?
Yer hamma narsani, jumladan suvni ham, o‘ziga tortadi.
2
«Akva» so‘zi nimani bildiradi?
suv
3
O‘zbekistondagi uchta cho‘l yoki dasht nomini ayting.
Masalan: Qizilqum, Mirzacho‘l, Ustyurt platosi
4
Sun’iy ko‘l tabiiy ko‘ldan nimasi bilan farq qiladi?
Sun’iy ko‘lni odamlar yaratadi, tabiiy ko‘l o‘zi paydo bo‘ladi.