☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

O‘simliklar olami: turlari va shakllari

Darslar 11–12 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
11

O‘simliklar olamining xilma-xilligi

Darslik: 1-qism, 48–51-betlar
MaqsadO‘simliklar olamining (flora) xilma-xilligini, o‘simliklarning umumiy belgisini (quyosh nuri yordamida oziq hosil qilish) va asosiy guruhlarini (suv o‘tlari, mox, qirqquloq, ignabargli, gulli) bilish.
Yangi so‘zlar
flora · flora, the plant worldbotanika · botanygulli o‘simlik · flowering plant
Tushuntirish

Olimlar sayyoramizda 300 mingdan ko‘proq o‘simlik turini bilishadi. O‘simlik dunyosi flora deyiladi, uni botanika fani o‘rganadi. Barcha yashil o‘simliklarni bitta narsa birlashtiradi: ular barglarida quyosh nuri yordamida suv va karbonat angidriddan oziq modda (qand) hosil qiladi va havoga kislorod chiqaradi. Odam va hayvonlar kislorod bilan nafas oladi, nafas chiqarganda esa o‘simliklarga kerak karbonat angidridni beradi. Guruhlar: suv o‘tlari (suvda, ko‘pi mikroskopik); mox (pastak, nam joyda); qirqquloq (ildiz, poya, bargi bor); ignabargli (barglari ninaga o‘xshash, urug‘i g‘uddada); gulli o‘simliklar (gul, meva va urug‘i bor). Gulli o‘simliklar eng ko‘p tarqalgan.

Namunalar
Qarag‘ay — ignabargli, uning urug‘lari g‘uddada. Olma daraxti — gulli o‘simlik: gul, meva va urug‘i bor.
Mox nam toshlar va soya joyda o‘sadi, balandligi bir necha santimetr.
Sinfda faoliyat

«O‘simlik izlovchisi»: maktab hovlisi yoki uyingiz atrofida 5 xil o‘simlikni toping (barg yoki gulini terib olmasdan, rasmini chizing). Har birini guruhga joylang: gulli, ignabargli, mox, o‘t. Qaysi guruh eng ko‘p chiqdi?

Mashq
1
O‘simliklar dunyosi nima deyiladi va uni qaysi fan o‘rganadi?
2
O‘simliklar havoga nimani chiqaradi?
3
Qaysi guruhning urug‘i g‘uddada bo‘ladi?
4
Gulli o‘simlik qismlarini sanang.