☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Qushlar va sutemizuvchilar

Darslar 7–8 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
7

Qushlar

Darslik: 1-qism, 30–33-betlar
MaqsadQushlarning belgilarini (issiq qon, patlar, tuxum, uya), oziqlanishini va uchadigan hamda uchmaydigan qushlarni bilish.
Yangi so‘zlar
pat · featheruya · nesttumshuq · beak
Tushuntirish

Qushlar issiq qonli hayvonlar: tana harorati doim bir xil. Tanasi patlar bilan qoplangan, patlar issiqni saqlaydi, qanot va dum patlari esa uchishga yordam beradi. Qushlar tuxum qo‘yadi va ko‘pchiligi uya quradi, polaponlarini ochib chiqaradi va boqadi. Qushlarning ko‘rish va eshitishi yaxshi; boyo‘g‘li tunda sichqonning chiyillashini ham eshitadi. Burgut, lochin kabi yirtqich qushlar kemiruvchi va ilon ovlaydi, pelikan baliq tutadi, chittak va qaldirg‘ochlar zararli hasharotlarni yeydi, kaptar va chumchuq don yeydi. Ko‘pchilik qush uchadi, ammo Afrika tuyaqushi uchmaydi: qanotlari kichik, o‘zi og‘ir.

Namunalar
Bog‘dagi chittak kun davomida ko‘plab zararli qurt va hasharotlarni yeb, daraxtlarni himoya qiladi.
Burgut uyasini tog‘ cho‘qqisidagi shox-novdalardan quradi, chittak esa mox va patlar yotqizilgan pishiq uya yasaydi.
Sinfda faoliyat

«Qush kuzatuvchisi»: hovli yoki bog‘da 10 daqiqa qushlarni kuzating. Nechta qush ko‘rdingiz? Ular nima qildi (uchdi, don cho‘qidi, sayradi)? Natijani daftarga yozing. Xohlasangiz, donxo‘rak yasang.

Mashq
1
Qushlarning tanasi nima bilan qoplangan va bu nima uchun kerak?
2
Qaysi qush uchmaydi: kaptar, tuyaqush, burgut?
3
Chittak va qaldirg‘ochlar odamga qanday foyda keltiradi?
4
Qushlar polaponlarini qayerda ochib chiqaradi?