ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Vaqt, kun va oy; tabiat va fasllar

Darslar 20–21 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
20

Vaqt. Kun va oy

Darslik: 1-qism, 86–89-betlar
MaqsadVaqt o‘lchov birliklarini, Yer o‘z o‘qi atrofida aylanishi tufayli kun va tun almashishini, yozda kunlar uzunligini va Oy fazalarini bilish.
Yangi so‘zlar
sutka · day and night (24 hours)Oy fazalari · phases of the Moonsoat · clock, hour
Tushuntirish

Odamlar avval katta vaqtni: yil, oy, hafta, sutkani o‘lchagan, keyin soat, minut va sekundga bo‘lgan. Qadimda quyosh soati, qumsoat va suv soati (klepsidra) bo‘lgan. Yerning o‘z o‘qi atrofida bir to‘liq aylanishi 24 soat davom etadi; bu vaqtni sutka deymiz. Quyoshga qaragan tomonda kun, teskari tomonida tun bo‘ladi. Quyosh sharqdan chiqib, g‘arbga botadi, chunki Yer g‘arbdan sharqqa aylanadi. Yozda Shimoliy yarimsharni Quyosh uzoqroq yoritadi, shuning uchun kun uzun bo‘ladi. Oy — Yerning yo‘ldoshi, uni Quyosh yoritadi; Oyning yoritilgan qismi Yerdan har kuni boshqacha ko‘rinadi: yangi Oy, o‘sayotgan oy, yarim oy, to‘lin oy va kamayayotgan oy. Bu siklni taxminan bir oyda (29–30 kun) takrorlaydi.

☀️Toshkent12:00kun

Toshkent Quyosh tomonda — kun

Yer o‘z o‘qi atrofida 24 soatda bir marta aylanadi

⏰ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Avtobus haydovchisi soatga qarab yuradi, kunduz uzunligini esa quyosh chiqishi va botishidan bilamiz.

Kim ishlatadi

Haydovchilar, uchuvchilar

Bugun sinab ko‘ring

Ertalab va tushdan keyin daraxt soyasi qanday o‘zgarishini kuzating.

Namunalar
Soat milining yo‘nalishiga teskari aylanish: Yer shimoldan qaraganda shunday aylanadi, shuning uchun Quyosh sharqdan chiqadi.
yangi oyo‘sayotgan oyyarim oyto‘lin oykamayayotgan oy
Oy o‘zidan nur sochmaydi, u Quyosh nurini qaytaradi.
Sinfda faoliyat

Oy kundaligi: bir hafta davomida kechqurun Oyni kuzating va rasmini chizing. Qanday o‘zgardi: kattalashdimi yoki kichraydimi? Natijani sinfda solishtiring. (Kechqurun kattalar bilan kuzating.)

Mashq
1
Yer o‘z o‘qi atrofida necha soatda to‘liq aylanadi? Bu nima deyiladi?
2
Kun va tun nega almashadi?
3
Quyosh qaysi tomondan chiqadi va qaysi tomonga botadi?
4
Oy o‘zi yorug‘lik beradimi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTokchadagi yong‘oqlarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →