ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Ovqat hazm qilish va qon aylanish tizimi

Darslar 51–52 · 2 ta dars · Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; Y.V. Malikova. Tabiiy fanlar 3-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
52

Qon aylanish tizimi

Darslik: 2-qism, 98–101-betlar
MaqsadQonning vazifasini va tarkibini (qizil, oq qon hujayralari, trombotsitlar), yurak va qon tomirlarining ishini hamda immunitetni bilish.
Yangi so‘zlar
yurak · heartqon tomiri · blood vesselimmunitet · immunity
Tushuntirish

Qon tomirlari bo‘ylab qon oqadi. Qon hujayralarga kislorod va oziq moddalarni olib boradi, chiqindi va karbonat angidridni olib ketadi. Qon tarkibida suyuq qism va hujayralar bor: eritrotsitlar (qizil qon hujayralari) kislorod tashiydi, ular qonga qizil rang beradi; leykotsitlar (oq hujayralar) mikrob va viruslardan himoya qiladi; trombotsitlar qon oqishini to‘xtatadi. Yurak — mushakdan iborat nasos, u tinmay qonni haydaydi. Uning kattaligi mushtingiz kabi. Qon yurakdan o‘pkaga borib kislorod oladi, yurakka qaytadi va yurak uni butun tanaga haydaydi. Immunitet — organizmning kasalliklarga qarshi turish qobiliyati; leykotsitlar mikroblarni «eslab qoladi». Immunitetni mustahkamlash uchun: har kuni badantarbiya, to‘g‘ri ovqatlanish, yetarli uyqu, toza havoda sayr, kun tartibi, mavsumga mos kiyinish va asta-sekin chiniqish (kattalar bilan, sovuq suvga to‘satdan sho‘ng‘imasdan).

HujayraVazifasi
eritrotsitkislorod tashiydi
leykotsitmikroblardan himoya qiladi
trombotsitqon oqishini to‘xtatadi
kislorodni tashiydi1 / 5

Qaysi guruhga kiradi?

❤️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yugurgandan keyin yuzingiz qizaradi: qon issiqlikni tarqatishga yordam beradi.

Kim ishlatadi

Shifokorlar, sportchilar

Bugun sinab ko‘ring

Bir daqiqa jim o‘tirib, yuzingiz qizarishi va nafasingiz tinchlanishini payqang.

Namunalar
Qo‘l tirnalganda qon qotib, ustini qoplaydi — buni trombotsitlar qiladi.
yurako‘pkayurakbutun tana
Yugurgandan keyin yurak tezroq uradi: mushaklarga ko‘proq kislorod kerak.
Sinfda faoliyat

Puls o‘lchash: ikki barmoq bilan bilakdagi tomirni toping va 15 soniya urishni sanang, 4 ga ko‘paytiring (1 daqiqadagi urish). Keyin 20 marta sakrab, yana o‘lchang. Nima o‘zgardi? Natijani daftarga yozing.

Mashq
1
Qon hujayralarning nomlarini va vazifalarini ayting.
2
Yurak nima vazifani bajaradi?
3
Immunitet nima?
4
Immunitetni mustahkamlashning 3 usulini ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYostiqdagi «tuk-tuk»Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →