5
Baliqlar
Darslik: 1-qism, 22–25-betlar
MaqsadBaliqlarning asosiy belgilarini (jabra, tangacha, suzgich, yon chiziq, sovuq qon) bilish, akvarium va dengiz baliqlarini hamda baliq bo‘lmagan dengiz jonivorlarini farqlash.
Yangi so‘zlar
jabra · gilltangacha · scalesuzgich · fin
Tushuntirish
Baliqlar suvda yashashga moslashgan umurtqali hayvonlar. Ular suvda erigan kislorodni jabralari bilan oladi. Tanasi himoya qiluvchi tangachalar bilan qoplangan, suzgichlari va dumi esa suzishga yordam beradi. Yon chiziq a’zosi suvdagi yaqinlashayotgan jonivorni oldindan sezdiradi. Baliqlar sovuq qonli: tana harorati atrofdagi suv haroratiga qarab o‘zgaradi. Akvariumda guppi, skalariya, akvarium som baliqchasi boqiladi. Dengizda akula, dengiz oti, skat yashaydi. Meduza, aktiniya va sakkizoyoq baliq emas, ular umurtqasiz dengiz jonivorlari.
Namunalar
Akula ham, mayda guppi ham baliq: ikkalasi ham jabra bilan nafas oladi.
Sakkizoyoqning umurtqasi, suzgichlari va tangachalari yo‘q — u baliq emas, mollyuska.
Sinfda faoliyat
«Baliqni chiz va nomla»: daftarga baliq rasmini chizib, qismlarini yozing: bosh, jabra, tangacha, suzgich, dum. Agar uyda akvarium bo‘lsa, baliq nima bilan oziqlanishini kuzating.
Mashq
1
Baliqlar suvda qanday nafas oladi?
jabralari yordamida, suvda erigan kislorodni olib
2
Baliqning tangachalari nima uchun kerak?
Tanani yirtqichlardan himoya qiladi va suzishni osonlashtiradi.
3
Qaysi biri baliq emas: akula, meduza, skalariya?
meduza
4
«Sovuq qonli» degani nimani bildiradi?
Tana harorati atrof-muhit haroratiga qarab o‘zgaradi.