Kitoblardagi topishmoqlar
🔍 Haftaning sirri: Kutubxona kitoblari orasiga topishmoqlarni kim solib qo‘yyapti?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba: kitob ichidagi qog‘oz
Dushanba. Bugun Nodira opa bilan maktabni aylandik. Opa so‘radi: «Where are we?» — «We’re in the library.» Maktabdagi joylar: reception, cafeteria, library, classroom, science lab, gym, art room, music room, playground, sports field. Men dan kitob oldim: uning raqami 207. Kecha uni qaytarishganida ichi bo‘sh bo‘lgan, deb kutubxonachi opa aytdi; qaytarilgan har bir kitobni u o‘zi javonga qo‘yadi. Lekin sahifalar orasidan qog‘oz tushdi: yashil siyohda yozilgan topishmoq! «Men baliq ovlayman, lekin baliq emasman. Kimman?» Imzo yo‘q. Kundaligimga yozdim: «Kim bu topishmoqchi?»
Topshiriq: Nodira opaga javob ber: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
🔍 Iz: 207-raqamli kitob kecha bo‘sh qaytarilgan; qaytarilgan kitoblarni kutubxonachi javonga qo‘yadi. Ichidan yashil siyohli, imzosiz topishmoq chiqdi.
Baliq — baliqchi
Topishmoqning javobini ona tili darsidagidek topdim: baliq ovlaydigan odam — baliqchi! Ona tilida o‘rganganimizdek, -chi, -la, -kor, -dosh, -li, -siz kabi lar asosga qo‘shilib, yangi ma’noli so‘z yasaydi. Baliq — baliqchi, g‘alla — g‘allakor, kuch — kuchli. Tahlilda asosni yarim doira bilan, qo‘shimchani uchburchak bilan belgilaymiz. «Baliqchi» da asos — baliq, qo‘shimcha — -chi. Shunday so‘z o‘yinini yaxshi ko‘radigan odam topishmoq yozgan bo‘lsa kerak.
Topshiriq: Qaysi so‘zda -li qo‘shimchasi bor?
Seshanba: 207, 414 …
Seshanba. Bugun 414-raqamli kitobda ikkinchi topishmoq topildi! Dushanba 207, seshanba 414. 207 × 2 ni hisobladim: 7 × 2 = 14, 4 yozib 1 ni yodda tutaman; 0 × 2 = 0, 1 ni qo‘shaman — 1; 2 × 2 = 4. Javob: 414. bilan ham tekshirdim: 200 × 2 + 0 × 2 + 7 × 2 = 400 + 0 + 14 = 414. Raqam har kuni 207 ga ortyapti: 207 × 3 = 621, ertaga 621-kitob! Bunday raqamlarni faqat kutubxona raqamlarini biladigan odam tanlay oladi.
Topshiriq: 354 × 7 ni 300 × 7 + 50 × 7 + 4 × 7 usuli bilan hisobla.
🔍 Iz: Topishmoqlar 207 va 414 raqamli kitoblarda: raqam har kuni 207 ga ortadi, yozuvchi kutubxona raqamlarini biladi.
Sutchi va navbatchi
Ikkinchi topishmoq: «Men har tong eshigingizga sut olib kelaman, lekin sigir emasman. Kimman?» Javob — sutchi! Ona tilida -chi kasb yoki mashg‘ulot egasini bildirishini o‘rgangan edik: sutchi, navbatchi. «ega bo‘lgan» ma’nosini beradi: mazali, rangli. «yo‘q» ma’nosini beradi: bilimsiz, xatosiz. harakat bildiradi: ishla, tuzla, boshla. -li va -siz ma’no jihatidan qarama-qarshi: mazali — mazasiz. Birinchi javob ham — baliqchi, ikkinchisi ham — sutchi: ikkalasi kasb egasi!
Topshiriq: Qaysi so‘z «yo‘q» ma’nosini beradi?
🔍 Iz: Topishmoq javoblari — kasb nomlari: baliqchi, sutchi. Yozuvchi -chi so‘zlarini yaxshi ko‘radi.
Chorshanba: o‘simliklar olami
Chorshanba. 621-kitob o‘simliklar haqida edi, ichida uchinchi topishmoq bor! Tabiiy fanlar darsida o‘simliklar olami — ni o‘rgandik: 300 mingdan ortiq tur ma’lum. Hamma yashil o‘simlik bargida quyosh nuri yordamida suv va karbonat angidriddan shakar yasaydi va havoga kislorod chiqaradi. Guruhlar: suvo‘tlar, yo‘sinlar, paporotniklar, ignabargli va gulli o‘simliklar. ning bitta yo‘g‘on tanasi, ning bir nechta ingichka poyasi bor, ning poyasi yashil va sersuv. Banan daraxt emas, ko‘p yillik o‘t!
Topshiriq: O‘simliklarni daraxt, buta va o‘tga ajrat.
So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)
Gul va gulchi
Uchinchi topishmoq: «Men gul emasman, lekin gul sotaman. Kimman?» Javob — gulchi! Bitta asosdan ko‘p so‘z yasash mumkin: gul — gulchi (gul sotuvchi), gulli (gullari bor), gulsiz (guli yo‘q), gulla (gullamoq). Hammasining ma’nosi har xil. da avval asosni topamiz, keyin qo‘shimchani ajratamiz va so‘roq beramiz: gulchi — Kim? gulli — Qanday? gulla — Nima qil? Yana bir so‘z — : sir + -dosh. Uchala javob — baliqchi, sutchi, gulchi — kasb egalari!
Topshiriq: «Gulli» so‘ziga qaysi so‘roq mos?
Payshanba: maqol
Payshanba. Men 207 × 4 = 828 deb hisobladim va tanaffusda 828-raqamli kitobni oldim. Ichida to‘rtinchi qog‘oz: ! «Yaxshilik qil-u, daryoga tashla.» Maqol — xalq yaratgan qisqa, hikmatli so‘z. Uning to‘g‘ri va ibratli ma’nosi bor: yaxshilik maqtanmasdan qilinadi. O‘qish darsida Farhod Musajonovning «Yaxshilik» hikoyasini o‘qigan edik; uni qayta aytmaymiz. Haqiqiy kamtar bo‘ladi, esa o‘zini ko‘rsatadi. Imzo yo‘qligi sababi shu bo‘lsa kerak!
Topshiriq: Bu maqol nimaga o‘rgatadi?
🔍 Iz: Maqol yaxshilikni maqtanmay qilishga o‘rgatadi: imzo yo‘q, yozuvchi kamtar.
Dollar va so‘m
Kechqurun dadam 5 dollarni so‘mga almashtirdi. — bitta dollarning so‘mdagi qiymati: 12 500 so‘m. Chet el pulini so‘mga aylantirish uchun miqdorni kursga ko‘paytiramiz: 12 500 × 5 da har xonani o‘ngdan chapga ko‘paytirib, yodda tutilganni qo‘shamiz — 62 500 so‘m. Kurs 100 so‘mga oshsa, 5 dollar uchun 5 × 100 = 500 so‘m ko‘p bo‘ladi. Ikki xonali sonni ikki xonali songa ko‘paytirishda taqsimot xossasidan foydalanamiz: 32 × 12 = 32 × (10 + 2) = 320 + 64 = 384. Aziz: « — olingan pul, — sarflangan pul!»
Topshiriq: Kurs 12 500 so‘m bo‘lsa, 4 dollar necha so‘m bo‘ladi?
Juma: plastilin sher
Juma. Texnologiya darsida plastilindan sher va kiyik yasadik. Asosiy shakllar — shar, g‘altak, tomchi va yassi disk. Sherning i bor: uni ko‘p mayda yassi bo‘lakchalardan yasaymiz. Yoli faqat erkak sherda bo‘ladi, sherlar Afrikada guruh bo‘lib yashaydi. o‘simlik yeydi, lari daraxtdek shoxlanadi. Bo‘laklarni avval barmoq bilan mahkam bosib ulaymiz. Tanaffusda sherimni kutubxonachi opaga ko‘rsatdim. Opa jilmaydi. Uning stolida yashil siyohli qalam turardi.
Topshiriq: Plastilin sherning yolini nimadan yasaymiz?
🔍 Iz: Kutubxonachi opaning stolida yashil siyohli qalam turibdi.
Kelajakka xat
Tarbiya darsida «Biz qanday dunyoda yashashni istaymiz?» mavzusini muhokama qildik. Hamma bolalarning umumiy lari bor: tinch osmon, toza havo va suv, sog‘lom hayot, do‘stlik. Biz xohlagan dunyoni bugundan boshlab qurishimiz kerak. Buning uchun katta ishlar shart emas: ota-onaga yordam berish, sinfdoshga mehribon bo‘lish, tabiatni asrash ham dir. Nodira opa har birimizdan ka xat yozishni so‘radi. Men yozdim: «Kelajak, sen kitobga, kamtar yaxshilikka va do‘stlikka boy bo‘l!»
Topshiriq: Qaysi ish yaxshi dunyo qurishga hissa qo‘shadi?
Topishmoqchi topildi
Juma kuni kundaligimdagi izlarni qatorasiga yozdim. Topishmoqlar yashil siyohda yozilgan. Kitob raqamlari har kuni 207 ga ortgan: buni kutubxona raqamlarini biladigan odam tanlagan. Javoblar — baliqchi, sutchi, gulchi: kasb nomlari. Maqolda imzo yo‘q: yozuvchi kamtar. Kutubxonachi opaning stolida yashil qalam bor. Demak, topishmoqlarni kutubxonachi opa yozgan! Men borib so‘radim. U kulib: «Kitob o‘qishni yoqtirmaydigan bolalarga qiziq bo‘lsin deb o‘ylagandim. Maqtanmay qilmoqchi edim», — dedi. Men unga «Rahmat!» dedim.
Topshiriq: Qaysi iz topishmoqchining kutubxona raqamlarini bilishini ko‘rsatdi?
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.
0 / 14 yulduz
Topilgan izlar
- 207-raqamli kitob kecha bo‘sh qaytarilgan; qaytarilgan kitoblarni kutubxonachi javonga qo‘yadi. Ichidan yashil siyohli, imzosiz topishmoq chiqdi.
- Topishmoqlar 207 va 414 raqamli kitoblarda: raqam har kuni 207 ga ortadi, yozuvchi kutubxona raqamlarini biladi.
- Topishmoq javoblari — kasb nomlari: baliqchi, sutchi. Yozuvchi -chi so‘zlarini yaxshi ko‘radi.
- Maqol yaxshilikni maqtanmay qilishga o‘rgatadi: imzo yo‘q, yozuvchi kamtar.
- Kutubxonachi opaning stolida yashil siyohli qalam turibdi.
Yulduzli savollar
207 × 4 nechaga teng?
Maktabda kitob olinadigan joy inglizchada nima deyiladi?
O‘ylab ko‘r: kutubxonachi opa nega imzo qo‘ymagan?
Hikoyadagi darslar
- MatematikaUch xonali sonni bir xonali songa ko‘paytirish
- MatematikaKo‘p xonali sonni bir xonali songa ko‘paytirish
- MatematikaKo‘p xonali sonni bir xonali songa ko‘paytirish
- MatematikaIkki xonali sonni ikki xonali songa ko‘paytirish
- Ona tiliSo‘z yasovchi qo‘shimchalar
- Ona tiliSo‘z yasovchi qo‘shimchalar: -chi, -li, -la, -siz
- Ona tiliSo‘z yasovchi qo‘shimchalar: guruhlash va tahlil
- O‘qish savodxonligiInsoniy fazilatlar to‘g‘risida maqollar
- O‘qish savodxonligiYaxshilik
- Ingliz tiliCLIL Fan: qanday yashash muhitlari bor?
- Ingliz tiliMaktabda: reception, cafeteria, library, gym …
- Tabiiy fanlarO‘simliklar olamining xilma-xilligi
- Tabiiy fanlarDaraxtlar, butalar va o‘tlar
- TarbiyaBiz qanday dunyoda yashashni istaymiz?
- TexnologiyaPlastilindan sher va kiyik