☰ Mundarija · Informatika

Qatlamlar

Darslar 10 · 1 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
10

PhotoShopda qatlamlar va ulardan foydalanish

Darslik: 36–41-betlar
MaqsadQatlamlar palitrasi bilan ishlaydi: qatlam yaratadi, tartibini o‘zgartiradi, ko‘rsatadi yoki yashiradi, shaffofmasligini sozlaydi, birlashtiradi va niqob hamda guruhlardan foydalanadi.
Yangi so‘zlar
qatlam · layer: a transparent sheet on which part of a picture lies; layers stack into one imageBackground (fon qatlami) · Background layer: the bottom layer of a picture, partly locked until you unlock itOpacity (shaffofmaslik) · Opacity: how strongly a layer covers what is under it, 0–100%niqob (Layer Mask) · layer mask: hides or reveals parts of a layer without deleting pixels
Tushuntirish

Qatlam – shaffof qog‘ozga o‘xshash varaq: unga tasvirning bir qismi joylanadi, qatlamlar ustma-ust turib bitta yaxlit tasvir hosil qiladi. Har bir qatlamni boshqalariga tegmasdan alohida tahrirlash mumkin, shu sababli PhotoShopning kuchi ko‘p jihatdan qatlamlarda: yangi tasvir yoki matn, qirqib qo‘yilgan bo‘lak odatda avtomatik yangi qatlamga tushadi; hozirgi versiyalarda qatlamlar soni yuzlab bo‘lishi mumkin. Qatlamlar palitrasi (Window → Layers yoki F7) da har bir qatlam yonida ko‘z belgisi (ko‘rsatish/yashirish), shaffofmaslik (Opacity, 0–100%), qulflash, bog‘lash, uslub (fx), niqob, tuzatish qatlami, guruh yaratish, yangi qatlam va o‘chirish tugmalari bor. Yuqoridagi qatlam pastdagilarni to‘sadi; sichqoncha bilan qatlamni sudrab tartibini o‘zgartirish mumkin. Eng pastdagi Background qatlami qisman qulflangan: uning o‘rnini almashtirib bo‘lmaydi, lekin ustiga ikki marta bosib uni oddiy qatlamga aylantirish mumkin. Niqob qatlamning bir qismini o‘chirmasdan yashiradi: oq rang ko‘rsatadi, qora rang yashiradi, shuning uchun xatoni tuzatish oson. Tuzatish qatlami (Adjustment layer) rang va yorqinlikni asl pikselga tegmay o‘zgartiradi. Qatlamlar ko‘payganda ularni guruhga birlashtirib, bitta qatlamdek boshqarish mumkin; Ctrl+E (Merge Down) esa qatlamni pastdagisi bilan qo‘shadi. Qatlamli ish PSD formatida saqlansa qatlamlar saqlanib qoladi; JPEG yoki PNG ga eksport qilinganda tasvir tekis bo‘ladi.

Namunalar
Afisha: Background da fon rasmi, 2-qatlamda sportchi surati (ajratib olingan va Ctrl+V bilan qo‘yilgan), 3-qatlamda sarlavha matni. Sportchini o‘ngga surish uchun faqat 2-qatlam tanlanib, Move (V) uskunasi bilan sudraladi – fon va matn o‘zgarmaydi. Agar sarlavha vaqtincha halal bersa, uning ko‘z belgisi bosiladi.
Shaffofmaslik hisobi: kanal qiymati yuqori qatlamda 200, pastki qatlamda 100 va Opacity = 30% bo‘lsa, natija 0,3·200 + 0,7·100 = 60 + 70 = 130. Opacity 100% da natija 200, 0% da esa 100 bo‘ladi (yuqori qatlam ko‘rinmaydi).
Sinfda faoliyat

«Qatlamlar minorasi»: har bir guruh kartochkalarda (fon, rasm, matn, soya) qatlamlarni to‘g‘ri tartibda terib, hamma qatlam ko‘rinishi uchun qaysi birini yuqoriga qo‘yish kerakligini isbotlaydi; so‘ng tartibni almashtirsa nima o‘zgarishini aytadi.

Mashq
1
Nima uchun Background qatlamining o‘rnini sudrab o‘zgartirib bo‘lmaydi va buni qanday o‘zgartirish mumkin?
2
Yuqori qatlamda kanal qiymati 80, pastki qatlamda 240 va Opacity = 25%. Natija nechaga teng?
3
Afishada 1 ta Background, 3 ta rasm, 2 ta matn va 1 ta shakl qatlami bor. Uchta rasm qatlami bittaga birlashtirilsa, jami nechta qatlam qoladi?
4
Nima uchun qatlamning bir qismini o‘chirishdan ko‘ra niqob bilan yashirish qulayroq?