ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Web-sahifaga rasm va grafika joylash

Darslar 20 · 1 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
20

Web-sahifalarga rasmli, grafikli ma’lumotlarni joylashtirish va bezash

Darslik: 73–76-betlar
MaqsadWeb-sahifaga rasm joylaydi (img tegi, src, alt, o‘lcham), rasm formatini va hajmini sahifa uchun tanlaydi hamda CSS yordamida sahifani ranglar, chegara va shrift bilan bezaydi.
Yangi so‘zlar
<img> tegi · <img> tag: puts a picture on the page; src gives the file and alt gives a text descriptionalt matn · alt text: a short description of a picture for screen readers and for when the picture does not loadCSS · CSS: the language that sets colours, fonts, sizes and layout of HTML elementskontrast · contrast: the difference in brightness between text and background; low contrast is hard to read
Tushuntirish

Web-sahifada tasvirlar HTML dagi <img> tegi bilan joylanadi: src atributi fayl yo‘lini, alt – rasmning qisqa matnli tavsifini, width va height – o‘lchamini (piksel) beradi. Rasm fayli sahifa bilan bir papkada bo‘lsa, yo‘l faqat fayl nomi bo‘ladi, boshqa papkada bo‘lsa «images/klub.jpg» kabi yoziladi. Veb uchun JPEG (fotosurat), PNG (shaffoflik va aniq chiziqlar), SVG (vektor, kattalashganda ham aniq) va zamonaviy WebP formatlari qulay. Rasmning fayl o‘lchami sahifa tezligiga ta’sir qiladi: 4000×3000 piksellik suratni 300 piksellik quti ichida ko‘rsatish uchun uni asl holida yuklash ortiqcha; yuklashdan oldin uni kerakli o‘lchamga kichraytirish (PhotoShopda Image → Image Size) va siqish kerak. Sahifaning ko‘rinishi CSS bilan beriladi: color – matn rangi, background – fon, border – chegara, padding – ichki bo‘sh joy, margin – tashqi bo‘sh joy, font-family – shrift, text-align – tekislash; qoidalar <style> ichida yoki alohida .css faylida yoziladi. Ranglar #RRGGBB (o‘n oltilik) kodi bilan beriladi. Matn va fon kontrasti yetarli bo‘lishi kerak: oddiy matn uchun kamida 4,5:1 tavsiya etiladi (oq matn #0b5cad fonda ≈ 6,7:1, #1e90ff fonda esa faqat ≈ 3,2:1, ya’ni juda katta sarlavha uchungina yetarli). Rasmni boshqa saytdan nusxalamang: muallif huquqiga rioya qiling, o‘zingizniki yoki erkin litsenziyali rasm ishlating.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Rasmni ramkaga solayotganda ramka kichik bo‘lsa, rasmni kesmay, kichraytirib joylaysiz. Veb-sahifada ham rasm turli o‘lchamli ekranlarga sig‘ishi kerak, shuning uchun uning o‘lchami oldindan belgilanadi.

Kim ishlatadi

Veb-dizaynerlar, gazeta maketchilari va fotoalbom tayyorlovchilar rasmni sahifaga mos o‘lchamda joylaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir rasmni daftar sahifasi kengligida va uning yarmi kengligida chizing, ikkalasining yoniga rasm nima haqida ekanini bir jumlada yozib qo‘ying.

Namunalar
Html
1<!DOCTYPE html>
2<html lang="uz">
3<head>
4  <meta charset="utf-8">
5  <title>Maktab klubi</title>
6  <style>
7    body { font-family: Arial, sans-serif; background: #f4f8ff; margin: 0; }
8    header { background: #0b5cad; color: #ffffff; padding: 16px; text-align: center; }
9    .karta { width: 300px; margin: 20px auto; background: #ffffff; padding: 12px; }
10    img { max-width: 100%; height: auto; border: 3px solid #0b5cad; }
11  </style>
12</head>
13<body>
14  <header><h1>Informatika klubi</h1></header>
15  <div class="karta">
16    <img src="klub.jpg" alt="Klub a’zolari kompyuter oldida" width="300" height="200">
17    <p>Klub har juma kuni soat 15:00 da yig‘iladi.</p>
18  </div>
19</body>
20</html>
Klub sahifasi – kod yuqorida. «klub.jpg» sahifa bilan bir papkada bo‘lishi kerak; rasm bo‘lmasa, alt matn ko‘rinadi. max-width: 100% rasmni telefon ekranida ham sig‘diradi.
5 ta rasm, 2 MB5 ta rasm, 400 KB
jami10 MB = 80 Mbit2 MB = 16 Mbit
10 Mbit/s da yuklanish80:10 = 8 soniya16:10 = 1,6 soniya
Hajm hisobi: sahifada har biri 2 MB li 5 ta rasm bo‘lsa, jami 10 MB = 80 Mbit; 10 Mbit/s tezlikda yuklanishi 80:10 = 8 soniya. Rasmlar 400 KB gacha kichraytirilsa, jami 2 MB = 16 Mbit va yuklanish 1,6 soniya bo‘ladi.
Sinfda faoliyat

«Tez va chiroyli sahifa»: juftliklar bitta katta fotosuratni PhotoShopda veb uchun kichraytirib (800 piksel eni), JPEG sifatida saqlaydi, hajmini oldingisi bilan solishtiradi va sahifaga alt matn bilan joylaydi.

Mashq
1
<img> tegining src, alt, width va height atributlari nimani bildiradi?
2
Sahifada 3 ta rasm bor, har biri 1,5 MB (jami 4,5 MB). 9 Mbit/s tezlikda yuklanish necha soniya (1 bayt = 8 bit)?
3
«gul.png» rasmini 200 piksel enda, «Qizil gul» alt matni bilan joylash uchun HTML qatorini yozing.
4
Nima uchun katta fotosuratni brauzerda width bilan kichraytirib ko‘rsatish o‘rniga, avval faylning o‘zini kichraytirish yaxshi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliZarinaning shikoyat xatiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →