☰ Mundarija · Informatika

Tasvirga matn joylash va nazorat ishi

Darslar 16–17 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
16

Tasvirga matn joylash

Darslik: 59–63-betlar
MaqsadMatn uskunalari bilan oddiy matn va matn blokini kiritadi, shrift sozlamalarini va Warp Text hamda qatlam uslublarini qo‘llaydi.
Yangi so‘zlar
Type uskunasi · Type tool: the tool (key T) for writing text on a pictureoddiy matn va matn bloki · point text (a short line) and paragraph text (typed inside a box)Warp Text · Warp Text: bends the text into one of 15 shapes such as Arc, Wave or Flagqatlam uslubi (Layer Style) · layer style: ready effects such as shadow, stroke or glow added to a layer
Tushuntirish

Tasvirga ko‘pincha sarlavha, imzo yoki yozuv qo‘shish kerak bo‘ladi. Matn uskunalari bitta tugma ostida (klavisha T): gorizontal va vertikal matn hamda ularning niqob variantlari (Type Mask), ular o‘rniga matn shaklidagi ajratma yaratadi. Matn kiritiladigan joyni bir marta bossak, oddiy (nuqtaviy) matn boshlanadi: u qisqa yozuvlar – nom, imzo – uchun; ramka chizib sudralsa, matn bloki hosil bo‘ladi va u uzun matn uchun qulay; o‘ng tugma menyusi bilan ularni bir-biriga aylantirish mumkin. Parametrlar panelida shrift, uslub (Regular, Bold, Italic), o‘lcham (punkt, pt), silliqlash usuli, tekislash va rang tanlanadi; to‘liqroq sozlamalar Character va Paragraph panellarida. Kiritishni tugatish uchun Ctrl+Enter yoki galochka bosiladi, bekor qilish uchun – Esc. Matn alohida matn qatlamida turadi va rastrlanmaguncha vektor sifatida aniq qoladi. Warp Text (Matnni egish) 15 xil shaklda egadi – Arc, Wave, Flag va boshqalar; Layer Style (fx) soya, chiziq, yorug‘lik kabi tayyor effektlar beradi, Styles paneli esa tayyor uslublar to‘plamini taklif qiladi. 1 punkt = 1/72 dyuym, shuning uchun matnning pikseldagi balandligi taxminan pt·ppi:72 bo‘ladi (300 ppi da 12 pt ≈ 50 px). O‘qilishi uchun matn va fon ranglari kontrastli bo‘lsin; shriftlarning litsenziyasiga e’tibor bering va o‘zbek harflari (o‘, g‘) tizimda to‘g‘ri ko‘rinishini tekshiring.

Namunalar
Afisha sarlavhasi: T ni bosamiz, shriftni Bold, o‘lchamni 48 pt, rangni oq qilamiz, tasvirni bir marta bosib «Maktab ko‘rgazmasi» deb yozamiz va Ctrl+Enter bilan tugatamiz. Keyin Layer → Layer Style → Drop Shadow bilan soya, Warp Text da Arc uslubini qo‘shamiz. Bu o‘zgarishlar matn qatlamida qoladi.
Hisob: 300 ppi li afisha faylida 18 pt matn balandligi 18·300:72 = 75 piksel; 150 ppi da shu matn 18·150:72 = 37,5 piksel bo‘ladi. Demak, bir xil punkt o‘lchamli matn zichligi yuqoriroq faylda piksel jihatidan kattaroq, lekin qog‘ozda bir xil o‘lchamda chiqadi.
Sinfda faoliyat

«Afisha 10 daqiqada»: juftliklar maktab tadbiri uchun fonli afisha tayyorlaydi: sarlavha, sana, qisqa yozuv (turli o‘lcham va rang), kamida bitta uslub; kontrast va o‘qilishi bo‘yicha sinfdoshlar baho beradi.

Mashq
1
Matn uskunalari guruhidagi to‘rtta uskuna qaysilar?
2
300 ppi li faylda 18 pt matn necha piksel balandlikda bo‘ladi?
3
Matnni kiritishni tugatish va bekor qilishning ikkitadan usulini ayting.
4
Nima uchun matnni qatlam rastrlanmaguncha matn qatlamida saqlagan yaxshi?