☰ Mundarija · Informatika

Kadrlash, shakl almashtirish va nazorat ishi

Darslar 8–9 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
8

Tasvirlarni kadrlash va ularda shakl almashtirish amallarini bajarish

Darslik: 31–35-betlar
MaqsadTasvirni kadrlaydi, perspektivani to‘g‘rilaydi va shakl o‘zgartirish amallarini (masshtab, burish, qiyalash, buzish, o‘girish) qo‘llaydi.
Yangi so‘zlar
kadrlash · cropping: cutting off the unwanted edges of a picture with the Crop toolperspektiva · perspective: how an object looks from the chosen shooting point, for example converging building edgesFree Transform · Free Transform (Ctrl+T): a frame around a selection or layer for scaling, rotating and distortingo‘girish (Flip) · Flip: a mirror image of the picture horizontally or vertically
Tushuntirish

Fotosuratga ko‘pincha ortiqcha narsa tushib qoladi yoki obyekt kadrning chetiga surilib ketadi; buni Crop (Ramka, kadrlash) uskunasi, klavisha C, bilan tuzatamiz: tasvirning bir burchagidan qarama-qarshi burchagiga sudralganda tanlangan qism ramkaga olinadi, ramkaning markerlarini surib o‘lchamini, burchak tashqarisidan sudrab esa qiyaligini o‘zgartiramiz va Enter bilan tasdiqlaymiz. Parametrlar panelida tomonlar nisbati (1:1, 4:5, 16:9) va kesilgan piksellarni o‘chirish yoki saqlab qolish tanlanadi. Surat tushish nuqtasi noto‘g‘ri bo‘lsa, binoning vertikal qirralari tepada bir-biriga yaqinlashib ketadi; buni perspektivani kadrlash (Perspective Crop) yoki Edit → Transform → Perspective bilan to‘g‘rilaymiz: tepa burchaklarni surib, to‘rning vertikal chiziqlarini bino devoriga parallel qilamiz. Shakl o‘zgartirish amallari Edit → Transform menyusida: Scale (o‘lcham), Rotate (burish), Skew (qiyalash), Distort (nochiziqli o‘zgartirish), Perspective, Warp (qayta shakllantirish), 180° ga va 90° ga burish hamda Flip Horizontal/Vertical (gorizontal/vertikal o‘girish); erkin shakl o‘zgartirish – Ctrl+T. Yangi versiyalarda o‘lchamni o‘zgartirganda nisbat o‘zi saqlanadi, Shift esa buni teskarisiga almashtiradi. Amalni qo‘llashdan oldin tasvir bo‘lagi ajratilgan bo‘lishi kerak. Kattalashtirilgan rastrda yangi tafsilot paydo bo‘lmaydi: dastur interpolyatsiya yo‘li bilan qo‘shimcha piksellar «o‘ylab topadi», shuning uchun sifat pasayadi.

Namunalar
6000×4000 piksel peyzajdan kvadrat kadr kerak: Crop uskunasida 1:1 nisbat tanlanadi; eng katta kvadrat 4000×4000 = 16 000 000 piksel. Ramkani kerakli joyga surib Enter bosamiz.
Rasm 4000×3000 piksel; Ctrl+T da 25% ga kichraytirilsa, 1000×750 piksel bo‘ladi (har tomon 4 marta kichik, piksellar soni 16 marta kam: 750 000). Teskarisi – 400% ga kattalashtirish – sifatni oshirmaydi, faqat xiralashtiradi.
Sinfda faoliyat

«To‘g‘rilash ustaxonasi»: juftlik bino yoki stolning qiyshaygan suratini oladi (yoki tayyor rasm); perspektiva va burishni to‘g‘rilab, «oldin/keyin» ni ko‘rsatadi.

Mashq
1
Edit → Transform menyusidagi kamida beshta amalni ayting.
2
6000×4000 piksel suratdan eng katta kvadrat kesib olinsa, unda nechta piksel bo‘ladi?
3
Telefonni yonboshiga tutib olingan surat yotib qolgan. Uni tik holatga keltirish uchun qaysi amal kerak?
4
Nima uchun rastr rasmni 400% ga kattalashtirish uning sifatini oshirmaydi?