ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Kadrlash, shakl almashtirish va nazorat ishi

Darslar 8–9 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
8

Tasvirlarni kadrlash va ularda shakl almashtirish amallarini bajarish

Darslik: 31–35-betlar
MaqsadTasvirni kadrlaydi, perspektivani to‘g‘rilaydi va shakl o‘zgartirish amallarini (masshtab, burish, qiyalash, buzish, o‘girish) qo‘llaydi.
Yangi so‘zlar
kadrlash · cropping: cutting off the unwanted edges of a picture with the Crop toolperspektiva · perspective: how an object looks from the chosen shooting point, for example converging building edgesFree Transform · Free Transform (Ctrl+T): a frame around a selection or layer for scaling, rotating and distortingo‘girish (Flip) · Flip: a mirror image of the picture horizontally or vertically
Tushuntirish

Fotosuratga ko‘pincha ortiqcha narsa tushib qoladi yoki obyekt kadrning chetiga surilib ketadi; buni Crop (Ramka, kadrlash) uskunasi, klavisha C, bilan tuzatamiz: tasvirning bir burchagidan qarama-qarshi burchagiga sudralganda tanlangan qism ramkaga olinadi, ramkaning markerlarini surib o‘lchamini, burchak tashqarisidan sudrab esa qiyaligini o‘zgartiramiz va Enter bilan tasdiqlaymiz. Parametrlar panelida tomonlar nisbati (1:1, 4:5, 16:9) va kesilgan piksellarni o‘chirish yoki saqlab qolish tanlanadi. Surat tushish nuqtasi noto‘g‘ri bo‘lsa, binoning vertikal qirralari tepada bir-biriga yaqinlashib ketadi; buni perspektivani kadrlash (Perspective Crop) yoki Edit → Transform → Perspective bilan to‘g‘rilaymiz: tepa burchaklarni surib, to‘rning vertikal chiziqlarini bino devoriga parallel qilamiz. Shakl o‘zgartirish amallari Edit → Transform menyusida: Scale (o‘lcham), Rotate (burish), Skew (qiyalash), Distort (nochiziqli o‘zgartirish), Perspective, Warp (qayta shakllantirish), 180° ga va 90° ga burish hamda Flip Horizontal/Vertical (gorizontal/vertikal o‘girish); erkin shakl o‘zgartirish – Ctrl+T. Yangi versiyalarda o‘lchamni o‘zgartirganda nisbat o‘zi saqlanadi, Shift esa buni teskarisiga almashtiradi. Amalni qo‘llashdan oldin tasvir bo‘lagi ajratilgan bo‘lishi kerak. Kattalashtirilgan rastrda yangi tafsilot paydo bo‘lmaydi: dastur interpolyatsiya yo‘li bilan qo‘shimcha piksellar «o‘ylab topadi», shuning uchun sifat pasayadi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Stol chetidan daftar sahifasini suratga olsangiz, sahifa chetlari bir-biriga qiyshiq ko‘rinadi, garchi daftar tekis va to‘g‘ri to‘rtburchak bo‘lsa ham. Uzoqdagi narsa ko‘zga kichikroq ko‘rinadi.

Kim ishlatadi

Arxiv xodimlari, me’morlar va topografik suratga oluvchilar tasvirni qiyaligidan to‘g‘rilab ishlatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Kitobni stol ustida qiya ushlab, ko‘rinib turgan shaklini qog‘ozga chizing, so‘ng uning haqiqiy shaklini chizib solishtiring. Qaysi burchaklar o‘zgargan?

Namunalar
6000×4000 piksel peyzajdan kvadrat kadr kerak: Crop uskunasida 1:1 nisbat tanlanadi; eng katta kvadrat 4000×4000 = 16 000 000 piksel. Ramkani kerakli joyga surib Enter bosamiz.
MasshtabO‘lchamPiksellar
100%4000×300012 000 000
25%1000×750750 000
Rasm 4000×3000 piksel; Ctrl+T da 25% ga kichraytirilsa, 1000×750 piksel bo‘ladi (har tomon 4 marta kichik, piksellar soni 16 marta kam: 750 000). Teskarisi – 400% ga kattalashtirish – sifatni oshirmaydi, faqat xiralashtiradi.
Sinfda faoliyat

«To‘g‘rilash ustaxonasi»: juftlik bino yoki stolning qiyshaygan suratini oladi (yoki tayyor rasm); perspektiva va burishni to‘g‘rilab, «oldin/keyin» ni ko‘rsatadi.

Mashq
1
Edit → Transform menyusidagi kamida beshta amalni ayting.
2
6000×4000 piksel suratdan eng katta kvadrat kesib olinsa, unda nechta piksel bo‘ladi?
3
Telefonni yonboshiga tutib olingan surat yotib qolgan. Uni tik holatga keltirish uchun qaysi amal kerak?
4
Nima uchun rastr rasmni 400% ga kattalashtirish uning sifatini oshirmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAksiya e’loni va jamg‘armaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →