ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Informatika

Web-sahifalarda animatsiya

Darslar 22 · 1 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
22

Web-sahifalarda animatsiyalar va ularni o‘rnatish

Darslik: 81–83-betlar
MaqsadAnimatsiya tamoyilini (kadr, kalit kadr, oraliq kadrlar, kadr tezligi) tushuntiradi, kadrlar sonini hisoblaydi va CSS yordamida oddiy harakat animatsiyasini yaratadi hamda xavfsizlik talablarini bajaradi.
Yangi so‘zlar
kadr · frame: one still picture of an animationkalit kadr (keyframe) · keyframe: a frame where the author sets the object's position or shapetween (oraliq kadrlar) · tween: the in-between frames that the program calculates between two keyframeskadr tezligi (fps) · frame rate (fps): the number of frames shown per second
Tushuntirish

Animatsiya – bir-biridan ozgina farq qiladigan tasvirlar (kadrlar) ketma-ketligini tez almashtirib ko‘rsatish: ko‘z bunday kadrlarni uzluksiz harakat deb qabul qiladi. Bir soniyada ko‘rsatiladigan kadrlar soni kadr tezligi (fps) deyiladi: kino uchun odatda 24, ekran va o‘yinlar uchun 30 yoki 60; demak, jami kadrlar soni = fps · soniyalar. Animatsiya vositalarida ish vaqt chizig‘i (Timeline) da olib boriladi: qatlamlar (Layer) tasvir qismlarini ajratadi, kadrlar vaqt bo‘yicha joylashadi. Muallif faqat kalit kadrlarni (masalan, birinchi va oxirgi holatni) belgilaydi, oraliq kadrlarni dastur hisoblaydi; bu tween deyiladi: Motion tween (harakat) obyektning o‘rnini, Shape tween (shakl) esa shaklini asta o‘zgartiradi, Macromedia Flash da bunga yo‘l yo‘riqchi (Motion Guide) qatlami qo‘shilgan. Hozirgi veb-sahifalarda xuddi shu g‘oya CSS da bajariladi: @keyframes qoidasi kalit holatlarni, animation xossasi esa davomiylik, takrorlash va tezlik funksiyasini beradi; murakkab holatlar uchun JavaScript, SVG yoki video, GIF va WebP animatsiyalari ishlatiladi. Xavfsizlik: sekundiga 3 martadan ko‘p miltillovchi tasvirlar ba’zi odamlarda tutqanoq xurujini keltirishi mumkin, shuning uchun hech qachon tez miltillovchi yorug‘ effekt yasamang; ko‘plab foydalanuvchilar harakatni kamaytirishni so‘raydi, bunga prefers-reduced-motion qoidasi bilan hurmat qilinadi.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kinoteatrda lentadagi har bir rasm qimirlamaydi, lekin ular tez almashganda ko‘zimiz buni uzluksiz harakat deb ko‘radi. Animatsiya shu hodisaga asoslangan.

Kim ishlatadi

Multfilm rassomlari, o‘yin dizaynerlari va veb-dizaynerlar harakatni asosiy holatlar bilan rejalashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Qalam uchini stol ustida 5 soniyada bir chetdan ikkinchi chetiga bir tekis siljiting va har soniyada uning joyini belgilang. Belgilar orasidagi masofalar teng chiqdimi?

Namunalar
Html
1<!DOCTYPE html>
2<html lang="uz">
3<head>
4  <meta charset="utf-8">
5  <title>Harakatlanuvchi shar</title>
6  <style>
7    .maydon { position: relative; width: 400px; height: 60px; background: #e8f1ff; }
8    .shar { position: absolute; top: 10px; left: 0; width: 40px; height: 40px;
9            border-radius: 50%; background: #d9480f;
10            animation: yur 3s linear infinite alternate; }
11    @keyframes yur { from { left: 0; } to { left: 360px; } }
12    @media (prefers-reduced-motion: reduce) { .shar { animation: none; } }
13  </style>
14</head>
15<body>
16  <div class="maydon"><div class="shar"></div></div>
17</body>
18</html>
Harakatlanuvchi shar (CSS) – kod yuqorida. Shar 3 soniyada chapdan o‘ngga 360 piksel yuradi (tezligi 360:3 = 120 piksel/s), alternate tufayli orqaga qaytadi; 1,5 soniyada left = 360:2 = 180 piksel. Foydalanuvchi harakatni kamaytirishni so‘rasa, animatsiya o‘chadi.
Kalit kadrlar: 1 va 24
Kadrx
10
11(11 – 1)·10 = 100
24230
Kadrlar hisobi: 12 fps li animatsiyaning 5 soniyasi 12·5 = 60 kadr. 1- va 24-kadrlar kalit kadr bo‘lsa, oraliq kadrlar 22 ta (2–23-kadrlar). Obyekt 1-kadrda x = 0 va 24-kadrda x = 230 bo‘lsa, har kadrda 10 piksel siljiydi: 11-kadrda x = (11 – 1)·10 = 100.
Sinfda faoliyat

«Qo‘l animatsiyasi»: daftarning chetiga 12 ta kadrdan iborat «sakrayotgan to‘p» chizib, varaqlab ko‘rsatiladi; kalit kadrlarni belgilab, oraliq kadrlarni sherigi chizadi.

Mashq
1
Kalit kadr va oraliq kadrlar (tween) o‘rtasidagi farq nima?
2
24 fps li animatsiyaning 5 soniyasida nechta kadr bor?
3
1-kadrda x = 20, 21-kadrda x = 220 va harakat tekis. 11-kadrda x nechaga teng?
4
Nima uchun tez miltillovchi tasvirlarni web-sahifaga qo‘ymaslik kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSinfning kasb kuzatuvi kuniHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →