Web-sahifa, web-sayt va web-dizayn tushunchalari
Internetda axborotni qulay ko‘rsatish uchun web-sahifalardan foydalaniladi. Web-sahifa – HTML kengaytmali gipermatnli fayl: unga matn, rasm, ovoz, video va animatsiya joylanadi va boshqa sahifalarga gipermurojaatlar bilan bog‘lanadi; uni brauzer (Chrome, Firefox, Edge, Safari va boshqalar) ko‘rsatadi. Web-sayt – bitta manzilda birlashtirilgan o‘zaro bog‘langan sahifalar to‘plami. Saytning fayllari doim yoqiq serverda turishi uchun hosting xizmati olinadi; sayt IP manzilga ega bo‘ladi (masalan, 203.0.113.25), lekin odamlar uni eslab qolishi uchun domen nomi ishlatiladi va DNS tizimi nomni IP manzilga aylantiradi. URL uch qismdan iborat: protokol (https), domen (www.example.com) va sahifaga yo‘l (/news/index.html); HTTPS ma’lumotni shifrlaydi, shuning uchun parol so‘raydigan sahifa faqat HTTPS bo‘lishi kerak. Statik sayt tayyor HTML fayllaridan iborat; dinamik saytda sahifani server so‘rov bo‘yicha ma’lumotlar bazasidan yig‘adi, buning uchun ko‘pincha kontentni boshqarish tizimi (CMS, masalan, WordPress yoki Drupal) ishlatiladi. Web-dizayn – saytning ko‘rinishi, ranglari, shriftlari, navigatsiyasi va qulayligini rejalashtirish: sahifa telefon va kompyuterda qulay ko‘rinishi, rasmlarga matn ta’rifi (alt) berilishi, rang kontrasti yetarli bo‘lishi kerak. Sayt yaratishda boshqalarning rasmini ruxsatsiz qo‘ymang va sinfdoshlarning shaxsiy ma’lumotlarini joylamang.
Xat to‘g‘ri yetib borishi uchun viloyat, tuman, ko‘cha va uy raqami tartib bilan yoziladi; bittasi xato bo‘lsa, xat boshqa joyga ketadi. Veb manzil ham bo‘laklardan iborat va bitta harf xato bo‘lsa, boshqa sahifa yoki umuman sahifa ochilmaydi. Manzilni diqqat bilan yozish shuning uchun muhim.
Pochta xodimlari, kutubxonachilar (javon va kitob raqamlari bilan) va veb-administratorlar manzil bo‘laklarini aniq tartibda yozadi.
Maktabingizning pochta manzilini kattadan kichikka qarab yozing, so‘ng maktab to‘garagi uchun o‘ylab topilgan veb manzil tuzib, har bir bo‘lak nimani ko‘rsatishini izohlang.
1<!DOCTYPE html> 2<html lang="uz"> 3<head> 4 <meta charset="utf-8"> 5 <title>Mening sahifam</title> 6</head> 7<body> 8 <h1>Salom, web!</h1> 9 <p>Bu sahifa <a href="about.html">HTML</a> tilida yozilgan.</p> 10</body> 11</html>
| Qism | Qiymat |
|---|---|
| protokol | https |
| domen | www.example.com |
| yo‘l | /news/2026/index.html |
| fayl | index.html |
«Sayt tahlili»: guruhlar o‘zlari tanlagan bitta ta’lim saytini ochib, uning URL qismlarini, bosh sahifadagi navigatsiyani, ranglar va shriftlarni yozadi va «Nima yaxshi, nimani yaxshilash mumkin?» ro‘yxatini tuzadi.