Darslar 8–9 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
9
Nazorat ishi
Darslik: 36-bet
Maqsad1–8-darslardagi grafika asoslari, PhotoShop interfeysi, fayllar, ajratish va kadrlash bo‘yicha bilimlarini nazorat topshiriqlarida tekshiradi.
Yangi so‘zlar
tomonlar nisbati · aspect ratio: width to height, for example 16:9 or 4:3ajratma rejimlari · selection modes: new, add, subtract and intersectrastr / vektor · raster / vector: a picture of pixels / a picture described by shapesPSD / JPEG / PNG · PSD keeps layers, JPEG is a lossy photo format, PNG is lossless with transparency
Tushuntirish
Nazorat ishi 1–8-darslarni qamrab oladi. Nazariy qismda grafika sinflari, piksel va videokarta, ikki va uch o‘lchamli grafika, rastr, vektor va fraktal grafikaning farqlari, PhotoShop tarixi hamda interfeysi so‘raladi. Amaliy qismda fayl ochish va saqlash, formatni vazifaga qarab tanlash, ajratish uskunalari, kadrlash va shakl o‘zgartirish bajariladi. Hisob-kitob topshiriqlarida piksellar soni (eni·bo‘yi), siqilmagan hajm (piksel·3 bayt) va bosma o‘lcham (piksel:dpi) ishlatiladi. Tayyorgarlik uchun har bir darsning yangi atamalarini yozib chiqing, uskunalarning klavishalarini (M, L, W, C, H) yodlang va har bir javobni o‘z so‘zingiz bilan tushuntirishga urining. Amaliy ishda faylni avval PSD da saqlang va natijani tekshirib topshiring.
Namunalar
Namunaviy hisob-kitob: telefon fotosurati 4000×3000 piksel. Piksellar soni 4000·3000 = 12 000 000; siqilmagan 24 bitli hajm 12 000 000·3 = 36 000 000 bayt; 300 dpi da chop etilsa eni 4000:300 ≈ 13,3 dyuym (taxminan 34 sm).
Namunaviy amaliy topshiriq: «gul.jpg» ni oching, magnit arqoni yoki sehrli tayoqcha bilan gulni fondan ajrating, Ctrl+C, Ctrl+V qiling, 50% kichraytiring, 1:1 kadrlang, «gul_ish.psd» va «gul_ish.png» sifatida saqlang. Har bir qadam uchun qaysi menyu yoki klavisha ishlatilishini ayta olishingiz kerak.
Sinfda faoliyat
«Mini-nazorat»: sinf ikki guruhga bo‘linadi; har bir guruh boshqasi uchun 5 ta savol (nazariya, hisob, amaliy) tuzadi va javoblarini kalit sifatida yozadi; keyin guruhlar savollarni almashib yechadi.
Mashq
1
Raster, vektor va fraktal grafikaning har biriga bitta tipik misol keltiring.
Rastr – fotosurat; vektor – logotip yoki shrift; fraktal – formula bilan yaratilgan qor parchasi yoki daraxt shoxlanishi.
2
1600×900 piksel displeyda nechta piksel bor?
1440000
3
Quyidagi vazifalarga formatni tanlang: a) qatlamli ish; b) shaffof fonli belgi; c) pochtaga yuboriladigan fotosurat.
a) PSD; b) PNG; c) JPEG.
4
Ajratma rejimlarining to‘rttasini va ularga mos klavishalarni yozing.