☰ Mundarija · Informatika

Uskunalar paneli, palitralar va fayllar

Darslar 4–5 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
5

PhotoShopda grafik obyekt fayllari bilan ishlash

Darslik: 19–22-betlar
MaqsadYangi tasvir yaratadi, mavjud faylni ochadi va saqlaydi, grafik fayl formatlarini (PSD, JPEG, PNG, GIF, TIFF, RAW, PDF) vazifasiga qarab tanlaydi.
Yangi so‘zlar
PSD · PSD: PhotoShop's own format; it keeps layers and all editing featuresJPEG · JPEG: a common lossy format for photographs; small files, no transparencyPNG · PNG: a lossless format for the web that supports transparencyRAW · RAW: unprocessed data from a camera sensor, kept for later careful editing
Tushuntirish

Yangi tasvir Ctrl+N bilan yoki File → New bandi orqali yaratiladi: dialog oynasida nom, eni va bo‘yi (piksel yoki sm), ruxsat (piksel/dyuym), rang rejimi (RGB, CMYK, Grayscale) va fon mazmuni (oq, rangli yoki shaffof) tanlanadi. Mavjud fayl Ctrl+O (File → Open) bilan ochiladi, oxirgi ishlatilgan fayllar File → Open Recent ro‘yxatida turadi. Ctrl+S faylni o‘sha joyda va o‘sha nom bilan saqlaydi; Ctrl+Shift+S (Save As) esa yangi nom, joy yoki format tanlash imkonini beradi; veb uchun File → Export bandidan foydalaniladi. Formatlar o‘z vazifasiga ega. PSD – PhotoShopning o‘z formati, qatlamlarni saqlaydi, shuning uchun tugallanmagan ishni shu formatda saqlang. JPEG (Joint Photographic Experts Group qo‘mitasi ishlab chiqqan) fotosuratlar uchun eng keng tarqalgan, siqishda ma’lumotning bir qismini yo‘qotadi va shaffoflikni saqlamaydi. PNG yo‘qotishsiz siqadi va shaffoflikni qo‘llaydi, GIF esa ko‘pi bilan 256 rangni saqlaydi va oddiy animatsiyalarga yaraydi. TIFF – chop etish va skanerlash sohasida qo‘llanadi, RAW – kamera datchigining qayta ishlanmagan ma’lumoti, PDF – hujjat formati. BMP va PCX eski formatlar bo‘lib, hozir kam ishlatiladi; zamonaviy muqobillar WebP va AVIF.

Namunalar
Maktab klubi uchun afisha: File → New da 2480×3508 piksel (A4, 300 dpi), RGB, oq fon tanlanadi. Ish davomida Ctrl+S bilan «afisha.psd» saqlanadi; yakunda File → Export orqali veb uchun «afisha.jpg», logotip uchun esa shaffof fonli «logo.png» tayyorlanadi.
4000×3000 pikselli, 24 bitli fotosurat siqilmasa 4000·3000·3 = 36 000 000 bayt bo‘ladi. JPEG shu rasmni odatda bir necha million baytga siqadi, ammo har gal qayta saqlanganda sifat biroz pasayadi, shuning uchun tahrir uchun asl nusxani PSD yoki RAW da saqlang.
Sinfda faoliyat

«Format bozori»: kartochkalarda vazifalar (shaffof logotip, elektron pochtaga fotosurat, qatlamli afisha, kichik animatsiya) va formatlar (PNG, JPEG, PSD, GIF) berilgan; guruhlar mos juftlarni topib, sababini tushuntiradi.

Mashq
1
Ctrl+S va Ctrl+Shift+S o‘rtasida qanday farq bor?
2
Formatni tanlang: a) shaffof fonli logotip; b) elektron pochtaga yuboriladigan fotosurat; c) tugallanmagan qatlamli afisha.
3
5000×4000 pikselli 24 bitli fotosurat siqilmasa necha bayt bo‘ladi?
4
Nima uchun ishlayotgan qatlamli faylni faqat JPEG sifatida saqlash noto‘g‘ri?