Darslar 16–17 · 2 ta dars · N. I. Taylaqov (umumiy muharrir), A. B. Axmedov, M. D. Pardayeva, A. A. Abdug‘aniyev, U. M. Mirsanov. Informatika va axborot texnologiyalari, 11-sinf, 1-nashr. «Extremum-press», Toshkent, 2018
17
Nazorat ishi
Darslik: 64-bet
Maqsad10–16-darslar (qatlamlar, ranglar, kanallar va filtrlar, mo‘yqalam va qalam, shakllar, matn) bo‘yicha bilimlarini nazorat topshiriqlarida tekshiradi.
Yangi so‘zlar
qatlam · layer: a transparent sheet of a picture; layers stackRGB / CMYK / HSB · colour systems for screens / printing / designerskanal va filtr · channel: one colour component; filter: processing by an algorithmShape / Path / Pixels · the three results of a shape tool: a vector shape, an outline, or plain pixels
Tushuntirish
Bu nazorat ishi I bobning ikkinchi yarmini qamrab oladi. Nazariy savollar qatlamlar, ranglar tizimlari (RGB, CMYK, HSB, Lab), kanallar va filtrlar, Brush va Pencil farqi hamda matn bilan ishlash haqida bo‘ladi. Amaliy topshiriq odatda bir nechta qatlamdan iborat kichik kompozitsiya: fon, ajratilgan obyekt, shakl va matn; ishni PSD da saqlab, JPEG nusxasini ham chiqarish talab qilinadi. Hisoblashlarda shaffofmaslik formulasi (yuqori·Opacity + pastki·(1 – Opacity)), 24 bitli rasm hajmi, o‘n oltilik rang kodi va punktni pikselga o‘tkazish uchraydi. Tayyorlanishda har bir uskunaning klavishasini (B, U, P, T, I) va qatlamlar palitrasi tugmalarini takrorlang, ranglar tizimlarining qo‘llanish sohalarini jadvalga yozib chiqing va xatolarni tuzatish yo‘lini (Ctrl+Z, History palitrasi) eslang.
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Yuguruvchining murabbiyi natijani bo‘laklarga bo‘lib o‘lchaydi: start, o‘rtasi, marra. Shunda umumiy vaqt emas, qaysi qismi sust ekanligi ko‘rinadi. Nazorat ishi natijasini ham mavzular bo‘yicha ajratib ko‘rish shunday naf beradi.
Kim ishlatadi
Sport murabbiylari, o‘qituvchilar va sifat nazoratchilari natijani qismlarga ajratib zaif joyni topadi.
Bugun sinab ko‘ring
Oxirgi ishingizdagi xatolarni turi bo‘yicha (tugmalar, hisob, atamalar) uch ustunli jadvalga yozing va qaysi ustun eng uzun ekanini belgilang.
Namunalar
Namunaviy hisob: yuqori qatlamda kanal 220, pastki qatlamda 60, Opacity = 75%. Natija: 0,75·220 + 0,25·60 = 165 + 15 = 180. RGB (0, 128, 255) ning o‘n oltilik kodi #0080FF; 600×400 RGB (24 bit) rasm 600·400·3 = 720 000 bayt.
1200×800 yangi fayl→fon gradienti→qirqilgan rasm yangi qatlamda, 60% soya→ellips va 36 pt matn→ish.psd va ish.jpg
Namunaviy amaliy topshiriq: 1200×800 piksel yangi fayl yarating; fonga gradient (yoki bir rang) bering; ajratilgan rasmni yangi qatlamga joylang va 60% shaffoflikda soya sifatida nusxalang; ellips shakli va 36 pt matn qo‘shing; «ish.psd» va «ish.jpg» saqlang.
Sinfda faoliyat
«Savol banki»: har bir guruh I bobning 10–16-darslaridan 6 ta savol (2 nazariy, 2 hisob, 2 amaliy) yozadi va javob kalitini tayyorlaydi; guruhlar savollarni almashib yechadi.
Mashq
1
Yuqori qatlamda kanal 220, pastkisida 60, Opacity = 75%. Natija?
180
2
RGB (0, 128, 255) ning o‘n oltilik kodi?
#0080FF
3
Ranglar tizimlarini vazifasiga ko‘ra moslang: ekran, bosma, dizayner uchun qulay burchak ko‘rinishidagi tizim.
Ekran – RGB; bosma – CMYK; dizayner uchun – HSB.
4
Brush va Pencil, Shape va Pixels rejimlarining farqini bittadan jumlada yozing.
Brush yumshoq, sozlanuvchan iz qoldiradi, Pencil – aniq qattiq chiziq; Shape vektor qatlam yaratadi, Pixels esa oddiy piksellar.