Islom hamkorlik tashkiloti
Islom hamkorlik tashkiloti 1969-yilda Marokash poytaxti Rabotda musulmon mamlakatlari rahbarlari yig‘ilishida tuzilgan; bevosita sabab 1969-yil avgustda Quddusdagi al-Aqso masjidida sodir bo‘lgan yong‘in bo‘lgan. 2011-yilgacha u «Islom konferensiyasi tashkiloti» deb atalgan; nizomi 1972-yilda Jiddada qabul qilingan, uning yangi tahriri esa 2008-yilda Dakar (Senegal) sammitida tasdiqlangan. Tashkilotga 57 davlat a’zo, bosh qarorgohi Saudiya Arabistonining Jidda shahrida joylashgan. Uning oliy organi – a’zo davlatlar rahbarlarining islom sammiti bo‘lib, u har uch yilda chaqiriladi; tashqi ishlar vazirlari kengashi har yili yig‘iladi, bosh kotib rahbarligidagi Bosh kotibiyat esa ijro organi hisoblanadi. Tashkilot maqsadlari qatorida a’zo davlatlar hamkorligini, iqtisodiy, ilmiy va madaniy sohalardagi aloqalarni mustahkamlash, tinchlik va xavfsizlikni qo‘llab-quvvatlash, irqiy kamsitish va mustamlakachilikka qarshi chiqish bor. IHT huzurida Islom taraqqiyot banki, Islom olami ta’lim, fan va madaniyat tashkiloti (2020-yildan qisqartmasi ICESCO, avval ISESCO) kabi ko‘plab tuzilmalar ishlaydi; 1975-yildan IHT BMTda kuzatuvchi maqomiga ega. Muhimi, IHT – diniy hokimiyat emas, balki davlatlararo siyosiy tashkilot: uning qarorlari diniy hukm emas, a’zo davlatlar hukumatlarining kelishuvidir va a’zo mamlakatlarning ichki tuzumi bir-biridan jiddiy farq qiladi.
Tahlil: IHTning rasmiy veb-saytidan uning a’zo davlatlari ro‘yxatini ko‘rib chiqing va Markaziy Osiyo, Afrika, Yaqin Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyodan bittadan a’zoni ko‘rsating; a’zolar xilma-xilligini 2–3 gapda sharhlang.