Mintaqaviy xavfsizlik va Afg‘oniston masalasi

2001-yil 11-sentabrdagi hujumlardan keyin xalqaro hamjamiyatning Afg‘onistonga e’tibori kuchaygan, chunki mintaqadagi nobarqarorlik terrorizm, giyohvand moddalar savdosi va migratsiya kabi tahdidlarni o‘z ichiga olgan. 2012-yilda tasdiqlangan O‘zbekistonning tashqi siyosat konsepsiyasi harbiy bloklarga qo‘shilmaslik, chet el harbiy bazalarini joylashtirmaslik va Markaziy Osiyo masalalarini avvalo mintaqa davlatlarining o‘zi hal qilishi tamoyillariga tayanadi. 2017-yil sentabrida BMT Bosh Assambleyasida Afg‘onistonda tinchlikka siyosiy muloqot orqali, mamlakat ichidagi tomonlarning o‘zlari ishtirokida erishish zarurligi ta’kidlandi; 2017-yil 10–11-noyabrda Samarqandda Markaziy Osiyo mavzusida xalqaro konferensiya o‘tkazildi, 2018-yil 26–27-martda esa Toshkentda «Tinchlik jarayoni, xavfsizlik sohasida hamkorlik va mintaqaviy sheriklik» konferensiyasi bo‘lib, Toshkent deklaratsiyasi qabul qilindi. 2017-yilda Termizda Afg‘oniston fuqarolarini o‘qitish ta’lim markazi tashkil etilgan. 2021-yil avgustidan Afg‘onistonda «Tolibon» harakati hokimiyatni nazoratiga olgan; davlatlarning unga munosabati har xil, tan olish masalasi har bir hukumatning qaroriga bog‘liq. O‘zbekiston, boshqa qo‘shnilar kabi, amaliy aloqalarni – savdo, transport yo‘laklari, insonparvarlik yordami va xavfsizlik – saqlab qolishni afzal ko‘radi; bunday yondashuvni turli tahlilchilar turlicha baholaydi: ba’zilar uni barqarorlikka xizmat qiladi deb hisoblasa, boshqalar inson huquqlari masalalari, ayniqsa, ayollar va qizlar ta’limi bilan bog‘liq xavotirlarni bildiradi.