Mintaqaviy xavfsizlik va Afg‘oniston masalasi
2001-yil 11-sentabrdagi hujumlardan keyin xalqaro hamjamiyatning Afg‘onistonga e’tibori kuchaygan, chunki mintaqadagi nobarqarorlik terrorizm, giyohvand moddalar savdosi va migratsiya kabi tahdidlarni o‘z ichiga olgan. 2012-yilda tasdiqlangan O‘zbekistonning tashqi siyosat konsepsiyasi harbiy bloklarga qo‘shilmaslik, chet el harbiy bazalarini joylashtirmaslik va Markaziy Osiyo masalalarini avvalo mintaqa davlatlarining o‘zi hal qilishi tamoyillariga tayanadi. 2017-yil sentabrida BMT Bosh Assambleyasida Afg‘onistonda tinchlikka siyosiy muloqot orqali, mamlakat ichidagi tomonlarning o‘zlari ishtirokida erishish zarurligi ta’kidlandi; 2017-yil 10–11-noyabrda Samarqandda Markaziy Osiyo mavzusida xalqaro konferensiya o‘tkazildi, 2018-yil 26–27-martda esa Toshkentda «Tinchlik jarayoni, xavfsizlik sohasida hamkorlik va mintaqaviy sheriklik» konferensiyasi bo‘lib, Toshkent deklaratsiyasi qabul qilindi. 2017-yilda Termizda Afg‘oniston fuqarolarini o‘qitish ta’lim markazi tashkil etilgan. 2021-yil avgustidan Afg‘onistonda «Tolibon» harakati hokimiyatni nazoratiga olgan; davlatlarning unga munosabati har xil, tan olish masalasi har bir hukumatning qaroriga bog‘liq. O‘zbekiston, boshqa qo‘shnilar kabi, amaliy aloqalarni – savdo, transport yo‘laklari, insonparvarlik yordami va xavfsizlik – saqlab qolishni afzal ko‘radi; bunday yondashuvni turli tahlilchilar turlicha baholaydi: ba’zilar uni barqarorlikka xizmat qiladi deb hisoblasa, boshqalar inson huquqlari masalalari, ayniqsa, ayollar va qizlar ta’limi bilan bog‘liq xavotirlarni bildiradi.
| Yil | Voqea |
|---|---|
| 2001 | 11-sentabr hujumlari |
| 2012 | Tashqi siyosat konsepsiyasi |
| 2017 | Samarqand konferensiyasi |
| 2018 | Toshkent konferensiyasi |
| 2021 | Tolibon hokimiyatda |
Yonma-yon turgan ikki maktabning qoidalari har xil, ammo umumiy darvoza, qo‘ng‘iroq vaqti va yong‘in mashqlari bo‘yicha amaliy kelishuvi bor. Ular boshqa masalalarda kelishmasa ham, shu amaliy aloqa ikkalasiga qulaylik beradi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)
Diplomatlar va transport xodimlari qo‘shni mamlakatlar bilan amaliy aloqani yo‘lga qo‘yadi, bojxona xodimlari yuk o‘tishini tartibga soladi, gumanitar yordam xodimlari yordam yetkazib berishni tashkil qiladi, tahlilchilar turli yondashuvlarni solishtiradi.
Boshqa masalada kelisha olmaydigan ikki qo‘shni baribir kelisha oladigan bitta amaliy ishni yozing.
Munozara: «Qo‘shni mamlakatdagi vaziyat qanday bo‘lishidan qat’i nazar, amaliy hamkorlik saqlanishi kerakmi?» savoliga ikki tomonlama (rozi va e’tiroz) dalillar keltiring; tarafdorlarining va tanqidchilarining fikrini xolis bayon eting.