ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

Mintaqaviy xavfsizlik va Afg‘oniston masalasi

Darslar 13 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov, N. Ismatova. Dunyo dinlari tarixi, 11-sinf, 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
13

Mintaqaviy xavfsizlik va Afg‘oniston masalasi

Darslik: 59–64-betlar
MaqsadMarkaziy Osiyo xavfsizligi va Afg‘oniston masalasi bo‘yicha O‘zbekiston yondashuvini, xalqaro konferensiyalar va hamkorlik yo‘nalishlarini xolis bayon etish; 2021-yildan keyingi o‘zgarishlarni qayd etish.
Yangi so‘zlar
mintaqaviy xavfsizlik · regional securitymuzokara · negotiationdeklaratsiya · declarationichki ishlarga aralashmaslik · non-interference in internal affairs
Tushuntirish

2001-yil 11-sentabrdagi hujumlardan keyin xalqaro hamjamiyatning Afg‘onistonga e’tibori kuchaygan, chunki mintaqadagi nobarqarorlik terrorizm, giyohvand moddalar savdosi va migratsiya kabi tahdidlarni o‘z ichiga olgan. 2012-yilda tasdiqlangan O‘zbekistonning tashqi siyosat konsepsiyasi harbiy bloklarga qo‘shilmaslik, chet el harbiy bazalarini joylashtirmaslik va Markaziy Osiyo masalalarini avvalo mintaqa davlatlarining o‘zi hal qilishi tamoyillariga tayanadi. 2017-yil sentabrida BMT Bosh Assambleyasida Afg‘onistonda tinchlikka siyosiy muloqot orqali, mamlakat ichidagi tomonlarning o‘zlari ishtirokida erishish zarurligi ta’kidlandi; 2017-yil 10–11-noyabrda Samarqandda Markaziy Osiyo mavzusida xalqaro konferensiya o‘tkazildi, 2018-yil 26–27-martda esa Toshkentda «Tinchlik jarayoni, xavfsizlik sohasida hamkorlik va mintaqaviy sheriklik» konferensiyasi bo‘lib, Toshkent deklaratsiyasi qabul qilindi. 2017-yilda Termizda Afg‘oniston fuqarolarini o‘qitish ta’lim markazi tashkil etilgan. 2021-yil avgustidan Afg‘onistonda «Tolibon» harakati hokimiyatni nazoratiga olgan; davlatlarning unga munosabati har xil, tan olish masalasi har bir hukumatning qaroriga bog‘liq. O‘zbekiston, boshqa qo‘shnilar kabi, amaliy aloqalarni – savdo, transport yo‘laklari, insonparvarlik yordami va xavfsizlik – saqlab qolishni afzal ko‘radi; bunday yondashuvni turli tahlilchilar turlicha baholaydi: ba’zilar uni barqarorlikka xizmat qiladi deb hisoblasa, boshqalar inson huquqlari masalalari, ayniqsa, ayollar va qizlar ta’limi bilan bog‘liq xavotirlarni bildiradi.

YilVoqea
200111-sentabr hujumlari
2012Tashqi siyosat konsepsiyasi
2017Samarqand konferensiyasi
2018Toshkent konferensiyasi
2021Tolibon hokimiyatda
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yonma-yon turgan ikki maktabning qoidalari har xil, ammo umumiy darvoza, qo‘ng‘iroq vaqti va yong‘in mashqlari bo‘yicha amaliy kelishuvi bor. Ular boshqa masalalarda kelishmasa ham, shu amaliy aloqa ikkalasiga qulaylik beradi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Diplomatlar va transport xodimlari qo‘shni mamlakatlar bilan amaliy aloqani yo‘lga qo‘yadi, bojxona xodimlari yuk o‘tishini tartibga soladi, gumanitar yordam xodimlari yordam yetkazib berishni tashkil qiladi, tahlilchilar turli yondashuvlarni solishtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Boshqa masalada kelisha olmaydigan ikki qo‘shni baribir kelisha oladigan bitta amaliy ishni yozing.

Namunalar
ToshkentTermizO‘zbekistonAfg‘oniston
Chegara hududlarida tranzit yo‘llari va savdo markazlari qurilishi iqtisodiy aloqalarni mustahkamlaydi; bunday hamkorlikni tarafdorlar mintaqaviy barqarorlik omili deb hisoblaydi.
Bir xalqaro konferensiya ko‘plab davlat va tashkilotlarni bir stolga yig‘adi: Toshkent konferensiyasida 20 dan ortiq davlat, shuningdek, Yevropa Ittifoqi va BMT ishtirok etgan; deklaratsiya majburiy shartnoma emas, tomonlarning umumiy pozitsiyasi.
Sinfda faoliyat

Munozara: «Qo‘shni mamlakatdagi vaziyat qanday bo‘lishidan qat’i nazar, amaliy hamkorlik saqlanishi kerakmi?» savoliga ikki tomonlama (rozi va e’tiroz) dalillar keltiring; tarafdorlarining va tanqidchilarining fikrini xolis bayon eting.

Mashq
1
2018-yil martdagi Toshkent konferensiyasi qanday mavzuda o‘tkazilgan va qanday hujjat qabul qilingan?
2
2012-yilgi tashqi siyosat konsepsiyasining uchta tamoyilini ayting.
3
Deklaratsiya va xalqaro shartnoma o‘rtasidagi farq nimada?
4
Nima uchun Afg‘onistondagi vaziyat qo‘shni mamlakatlar xavfsizligiga ham bog‘liq?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliAnvarning tayyorgarlik rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →