Din, kino va adabiyot

Kino matn, tasvir va ovozni birlashtirgani uchun ma’lumotni tez va ta’sirchan yetkazadi; darslikka ko‘ra, u ma’lumot berish bilan birga tarbiyalash, dunyoqarash va qarashlarni shakllantirish vazifasini ham bajaradi. Diniy mavzu kino va adabiyotda juda qadimdan bor: Dantening «Ilohiy komediya»si (XIV asr boshi), Mir Alisher Navoiyning tasavvufiy ramziy «Lison ut-tayr» dostoni (1499-yil atrofi), Jaloliddin Rumiyning «Masnaviy»si, Jon Miltonning «Yo‘qotilgan jannat» (1667) asari adabiyotdan, «Gandi» (1982) yoki «Ben-Gur» (1959) kabi filmlar kinodan misol. Darslik ayrim film va multfilmlarda zo‘ravonlik, qo‘rqinchli sahnalar yoki milliy qadriyatlarga mos kelmaydigan g‘oyalar uchrashi mumkinligini ta’kidlaydi va bolalar uchun kontentni tanlashda ota-onalar e’tibori zarurligini aytadi; shu maqsadda O‘zbekistonda bolalarni sog‘lom rivojlanishiga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish to‘g‘risidagi qonun (2017) va yosh toifalari bo‘yicha belgilar mavjud. Bu yerda «mafkuraviy immunitet» deganda odam ko‘rgan va o‘qiganini tanqidiy baholay olish, manipulyatsiyaga berilmaslik qobiliyati tushuniladi. Dinshunos film yoki kitobni diniy mavzuda baholaganda faktlarning to‘g‘riligini, ommaviy ta’sirni va mualliflarning maqsadini alohida tahlil qiladi, ammo muayyan din va uning izdoshlariga nisbatan kamsituvchi umumlashtirishlardan qochadi. Sovet davrida adabiyot va kino davlat siyosatiga bo‘ysundirilgani, ateistik targ‘ibot olib borilgani ham tarixiy fakt sifatida eslanadi.