ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

Dunyo va O‘zbekistonning konfessional manzarasi

Darslar 23 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov, N. Ismatova. Dunyo dinlari tarixi, 11-sinf, 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
23

Dunyo va O‘zbekistonning konfessional manzarasi

Darslik: 104–111-betlar
MaqsadDunyodagi asosiy dinlar izdoshlari sonini manbaga ishora qilib va taxminiy tarzda bayon etish; O‘zbekistonda faoliyat yuritayotgan konfessiyalarni sanash; O‘zbekiston musulmonlari idorasining tarixi va tuzilishini tavsiflash.
Yangi so‘zlar
konfessiyalararo munosabatlar · interconfessional relationspravoslavlik · Orthodoxymuftiy · mufti (head of the Muslim Board)diniy boshqarma · religious board
Tushuntirish

Dunyo aholisining diniy tarkibi haqida ma’lumotlar manbaga, yilga va hisoblash usuliga qarab farq qiladi; darslikdagi jadval 2010-yillarga oid eski hisob-kitoblarni beradi, shuning uchun yangiroq manbalar bilan taqqoslash kerak. Pew Research Center 2020-yil taxminlariga ko‘ra, xristianlar taxminan 2,3 mlrd, musulmonlar taxminan 2 mlrd, hindular taxminan 1,2 mlrd kishi, dinsiz yoki biror dinga mansubligini ko‘rsatmaganlar esa aholining taxminan to‘rtdan bir qismi; bu raqamlar aniq emas, yaqinlashtirilgan baho. Darslikka ko‘ra, O‘zbekistonda 2017-yil dekabr holatiga 16 konfessiya faoliyat yuritgan: islom (O‘zbekiston musulmonlari idorasi), pravoslavlik, katoliklik, lyuteranlik, arman-apostol cherkovi, bir qator protestant jamoalari, yahudiylik, bahoiylik, Krishnani anglash jamiyati va buddaviylik. «O‘zbekiston Bibliya jamiyati» diniy tashkilot bo‘lsa-da, alohida konfessiya maqomiga ega emas. Mustaqillik yillarida Toshkent, Samarqand, Navoiyda pravoslav ibodatxonalari, Toshkentda katolik cherkovi va buddaviy ibodatxona qayta barpo etilgani yoki ta’mirlangani aytiladi; tegishli ro‘yxat va tashkilotlar soni yangilanib turadi, rasmiy ma’lumotni Din ishlari bo‘yicha qo‘mitadan olish kerak. O‘zbekiston musulmonlari idorasi (O‘MI) tarixiy ildizi Toshkentda 1943-yil 20-oktabrda o‘tgan Qurultoy va O‘rta Osiyo hamda Qozog‘iston musulmonlari diniy boshqarmasi (SADUM)ga borib taqaladi; uning birinchi rahbari muftiy Eshon Boboxon (1856–1957) bo‘lgan. Darslikda O‘MI 1995-yil dekabrida tashkil etilgani, uning tarkibida masjidlar, o‘rta maxsus islom bilim yurtlari, Toshkent islom instituti, «Vaqf» xayriya jamg‘armasi va nashriyot borligi, 2018-yil 16-apreldagi Prezident Farmoniga ko‘ra Xalqaro islom akademiyasining muassislaridan biri bo‘lgani aytiladi; muftiy Ulamolar kengashi yig‘ilishida besh yilga saylanadi.

Islom(O‘zbekistonmusulmonlariidorasi)PravoslavlikKatoliklikLyuteranlikArman-apostolcherkoviBir qatorprotestantjamoalariYahudiylikBahoiylikKrishnanianglash jamiyatiBuddaviylikO‘zbekistonda 16konfessiya(2017-yildekabr)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki sinfdosh maktabdagi o‘quvchilar sonini sanadi: biri ro‘yxatdagilarni, boshqasi shu kuni kelganlarni. Sonlar farq qildi, shuning uchun har ikkisi raqam yoniga manba va sanani yozdi. Shunda farqning sababi tushunarli bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Statistiklar ma’lumot qanday sanalganini ko‘rsatadi, jurnalistlar raqamlarning manbasini yozadi, aholi ro‘yxati va qayd xodimlari hisoblash usulini belgilaydi, tadqiqotchilar farq sabablarini izohlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bitta javondagi kitoblarni sanang, do‘stingiz ham sanasin; farq chiqsa sababini toping va sana hamda usulni yozib qo‘ying.

Namunalar
Guruh (Pew Research Center, 2020, taxminiy)Soni
Xristianlartaxminan 2,3 mlrd
Musulmonlartaxminan 2 mlrd
Hindulartaxminan 1,2 mlrd
Dinsiz yoki mansubligini ko‘rsatmaganlartaxminan to‘rtdan bir
Aholining diniy tarkibini taqqoslashda manba va yilni ko‘rsatish shart: masalan, «Pew Research Center, 2020-yil bo‘yicha taxmin: xristianlar taxminan 2,3 mlrd» – bu aniq raqam emas, baho.
O‘zbekistonda tarixiy davrlar va diniy siyosatni taqqoslash: 1929-yilda RSFSRda «Diniy uyushmalar haqida» qaror diniy uyushmalar faoliyatini keskin cheklagan; 1943-yilda Toshkentda musulmonlar diniy boshqarmasi tuzilgan; 1991-yildan keyin diniy hayot erkinligi qonun bilan mustahkamlangan.
Sinfda faoliyat

Jadval: O‘zbekistonda faoliyat yuritgan konfessiyalardan beshtasini tanlab, har biri uchun nomi, qaysi dinga mansubligi va (ishonchli manbadan) bitta ibodat joyi nomini yozing; shaxsiy e’tiqod haqida yozish shart emas.

Mashq
1
Nega dunyo aholisining diniy tarkibi haqidagi raqamlar bir manbadan boshqasiga farq qiladi?
2
O‘zbekistonda qaysi konfessiyalar faoliyat yuritgan (darslikka ko‘ra, 2017)? Beshtasini ayting.
3
O‘zbekiston musulmonlari idorasining tarixiy ildizi qayerga va qachonga borib taqaladi?
4
«Bibliya jamiyati» nega konfessiya emas, lekin diniy tashkilot hisoblanadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliZarinaning yozgi rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →