O‘zbekistonda diniy ta’lim bugun
Mustaqillik yillarida diniy ta’lim muassasalari qayta tiklandi va O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufiga o‘tdi. Darslikka ko‘ra, o‘rta maxsus islom bilim yurtlari – «Mir Arab» (Buxoro), «Ko‘kaldosh» (Toshkent), «Sayyid Muhyiddin Maxdum» (Andijon viloyati), «Hidoya» (Namangan), «Faxriddin ar-Roziy» (Urganch), «Xoja Buxoriy» (Qashqadaryo), «Muhammad Beruniy» (Nukus) hamda qiz-ayollar uchun «Jo‘ybori kalon» (Buxoro) va «Xadichai Kubro» (Toshkent). Oliy bosqichda Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti (1971-yilda tashkil etilgan, hozir Hazrati Imom majmuasida) va 2017-yilda Buxoroda Bahouddin Naqshband majmuasi hududida tashkil etilgan «Mir Arab» oliy madrasasi faoliyat yuritadi. 2017-yilda Buxoro va Termiz davlat universitetlarida islom tarixi va manbashunosligi yo‘nalishi ochildi, Samarqandda hadis va ilohiyot, Buxoroda tasavvuf, Qarshida aqoid, Marg‘ilonda islom huquqi bo‘yicha ilmiy maktablar tashkil etilgan. 2018-yil 16-apreldagi Prezident Farmoniga ko‘ra O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi tashkil etilgan: muassislari – O‘zbekiston musulmonlari idorasi va Din ishlari bo‘yicha qo‘mita; akademiya Qur’on ilmlari va hadisdan tortib islom iqtisodiyoti, xalqaro munosabatlar va sharq hamda g‘arb tillarigacha bo‘lgan yo‘nalishlarda mutaxassislar tayyorlaydi, o‘quv-me’yoriy jihatdan respublikadagi islom ta’lim muassasalarini muvofiqlashtiradi, uning bitiruvchilari maktab va oliy o‘quv yurtlarida tegishli fanlarni o‘qitish huquqiga ega. Boshqa konfessiyalar ham ta’lim muassasalariga ega: 1998-yildan faoliyat yuritayotgan Rus pravoslav cherkovining Toshkent diniy seminariyasi (5 yillik) va protestant (To‘liq injil xristianlari) seminariyasi. Dunyoviy ta’lim davlat tizimi sifatida alohida saqlanadi: umumta’lim maktablarida din bilim sifatida – tarix va dinshunoslik doirasida – o‘rganiladi, ibodat sifatida emas, diniy ta’lim esa qonun bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tgan diniy ta’lim muassasalarida amalga oshiriladi.
| O‘rta maxsus islom bilim yurtlari | Mir Arab (Buxoro), Ko‘kaldosh (Toshkent), Hidoya (Namangan) va boshqalar; Qiz-ayollar uchun: Jo‘ybori kalon, Xadichai Kubro |
|---|---|
| Oliy bosqich | Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti (1971); «Mir Arab» oliy madrasasi (2017); Xalqaro islom akademiyasi (2018) |
| Boshqa konfessiyalar | Rus pravoslav cherkovining Toshkent seminariyasi; Protestant (To‘liq injil xristianlari) seminariyasi |
Tarix darsida o‘quvchi sport turining tarixi va qoidalarini o‘rganadi, mashq esa sport maktabida murabbiy bilan o‘tadi. Ikkalasi ham foydali, ammo boshqa joyda va boshqa maqsadda. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)
O‘qituvchilar va ta’lim idoralari xodimlari fan dasturlarini tuzadi, o‘quv rejasi mutaxassislari qaysi bilim qayerda berilishini belgilaydi, maktab maslahatchilari o‘quvchilarga yo‘nalish tanlashda yordam beradi.
Bitta fanni tanlab, sinfda o‘rganish mumkin bo‘lgan bitta narsani va maxsus joy yoki murabbiy talab qiladigan bitta narsani yozing.
Jadval: O‘zbekistondagi o‘rta maxsus, oliy va ilmiy diniy ta’lim bosqichlarini ustunlarda yozing va har birida kamida bitta muassasa nomini, shahrini va faoliyat yo‘nalishini ko‘rsating (ishonchli manbadan).