☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

O‘zbekistonda diniy ta’lim bugun

Darslar 27 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov, N. Ismatova. Dunyo dinlari tarixi, 11-sinf, 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
27

O‘zbekistonda diniy ta’lim bugun

Darslik: 131–137-betlar
MaqsadO‘zbekistonda hozirgi diniy ta’lim tizimini (o‘rta maxsus, oliy va ilmiy bosqichlar) tavsiflash; Xalqaro islom akademiyasining vazifalarini va boshqa konfessiyalarning ta’lim muassasalarini ayting; diniy ta’lim bilan dunyoviy ta’limning o‘zaro munosabatini qonuniy asosda tushuntirish.
Yangi so‘zlar
o‘rta maxsus islom bilim yurti · secondary specialised Islamic schoololiy madrasa · higher madrasaseminariya · seminaryXalqaro islom akademiyasi · International Islamic Academy
Tushuntirish

Mustaqillik yillarida diniy ta’lim muassasalari qayta tiklandi va O‘zbekiston musulmonlari idorasi tasarrufiga o‘tdi. Darslikka ko‘ra, o‘rta maxsus islom bilim yurtlari – «Mir Arab» (Buxoro), «Ko‘kaldosh» (Toshkent), «Sayyid Muhyiddin Maxdum» (Andijon viloyati), «Hidoya» (Namangan), «Faxriddin ar-Roziy» (Urganch), «Xoja Buxoriy» (Qashqadaryo), «Muhammad Beruniy» (Nukus) hamda qiz-ayollar uchun «Jo‘ybori kalon» (Buxoro) va «Xadichai Kubro» (Toshkent). Oliy bosqichda Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti (1971-yilda tashkil etilgan, hozir Hazrati Imom majmuasida) va 2017-yilda Buxoroda Bahouddin Naqshband majmuasi hududida tashkil etilgan «Mir Arab» oliy madrasasi faoliyat yuritadi. 2017-yilda Buxoro va Termiz davlat universitetlarida islom tarixi va manbashunosligi yo‘nalishi ochildi, Samarqandda hadis va ilohiyot, Buxoroda tasavvuf, Qarshida aqoid, Marg‘ilonda islom huquqi bo‘yicha ilmiy maktablar tashkil etilgan. 2018-yil 16-apreldagi Prezident Farmoniga ko‘ra O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi tashkil etilgan: muassislari – O‘zbekiston musulmonlari idorasi va Din ishlari bo‘yicha qo‘mita; akademiya Qur’on ilmlari va hadisdan tortib islom iqtisodiyoti, xalqaro munosabatlar va sharq hamda g‘arb tillarigacha bo‘lgan yo‘nalishlarda mutaxassislar tayyorlaydi, o‘quv-me’yoriy jihatdan respublikadagi islom ta’lim muassasalarini muvofiqlashtiradi, uning bitiruvchilari maktab va oliy o‘quv yurtlarida tegishli fanlarni o‘qitish huquqiga ega. Boshqa konfessiyalar ham ta’lim muassasalariga ega: 1998-yildan faoliyat yuritayotgan Rus pravoslav cherkovining Toshkent diniy seminariyasi (5 yillik) va protestant (To‘liq injil xristianlari) seminariyasi. Dunyoviy ta’lim davlat tizimi sifatida alohida saqlanadi: umumta’lim maktablarida din bilim sifatida – tarix va dinshunoslik doirasida – o‘rganiladi, ibodat sifatida emas, diniy ta’lim esa qonun bo‘yicha ro‘yxatdan o‘tgan diniy ta’lim muassasalarida amalga oshiriladi.

Namunalar
Qiyoslash: Imom Buxoriy nomidagi Toshkent islom instituti 1971-yilda ochilgan, Xalqaro islom akademiyasi esa 2018-yildan; birinchisi sovet davridan qolgan, ikkinchisi yangi, muvofiqlashtiruvchi va tadqiqot markazi.
Dunyoviy maktabda «Dinlar tarixi» yoki dinshunoslik mavzularini o‘rganish – bilim olish; muayyan ibodatni o‘rganish yoki bajarish esa diniy ta’lim muassasasi vazifasi. Dars faqat birinchisiga tegishli.
Sinfda faoliyat

Jadval: O‘zbekistondagi o‘rta maxsus, oliy va ilmiy diniy ta’lim bosqichlarini ustunlarda yozing va har birida kamida bitta muassasa nomini, shahrini va faoliyat yo‘nalishini ko‘rsating (ishonchli manbadan).

Mashq
1
O‘zbekistonda diniy ta’lim qanday bosqichlardan iborat? Har bir bosqichga misol keltiring.
2
Xalqaro islom akademiyasi qachon va kim tomonidan tashkil etilgan, vazifasi nima?
3
Boshqa konfessiyalarning diniy ta’lim muassasalariga ikki misol keltiring.
4
Nega dunyoviy maktabda dinshunoslik mavzusini o‘rganish diniy ta’limdan farq qiladi?