ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

Islom madaniyati poytaxtlari va Islom sivilizatsiyasi markazi

Darslar 17 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov, N. Ismatova. Dunyo dinlari tarixi, 11-sinf, 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
17

Islom madaniyati poytaxtlari va Islom sivilizatsiyasi markazi

Darslik: 73–82-betlar
MaqsadISESCO «Islom madaniyati poytaxti» dasturining maqsadi va mezonlarini aytib berish; Toshkent bu unvonga ega bo‘lganini va O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining vazifalarini bayon etish; ilk islom ta’lim dargohlarini kuzatish.
Yangi so‘zlar
ISESCO · Islamic World Educational, Scientific and Cultural OrganizationIslom madaniyati poytaxti · Capital of Islamic Culturesivilizatsiya · civilisationqo‘lyozma · manuscript
Tushuntirish

ISESCO (2020-yildan rasmiy qisqartmasi ICESCO) – Islom hamkorlik tashkiloti (IHT) tizimidagi ta’lim, fan va madaniyat bo‘yicha xalqaro tashkilot. Tashkilot 2005-yildan boshlab har yili a’zo davlatlarning bir nechta shahrini (odatda arab, Osiyo va Afrika mintaqalaridan bittadan) «Islom madaniyati poytaxti» deb e’lon qiladi; dastlab unvonni Makka olgan, Toshkent esa bu unvonga 2007-yilda sazovor bo‘lgan. Dasturdan maqsad – madaniy aloqalarni rivojlantirish, tarixiy-me’moriy va ilmiy-ma’rifiy merosni o‘rganish va tiklash, shuningdek, dinlararo hamda sivilizatsiyalararo muloqotni kuchaytirish. Shaharni tanlashda qadimiy yodgorliklar, ilmiy-tadqiqot va qo‘lyozmalar markazlari, madaniy tadbirlar va shahar tarixiga oid hujjatlarning mavjudligi hisobga olinadi. Toshkent bo‘yicha darslik o‘rta asr olimlari – Abu Bakr Qaffol Shoshiy (904–976) va boshqalarni eslatadi va Hazrati Imom majmuasi qayta ta’mirlanganini ko‘rsatadi. 2017-yil 23-iyundagi Prezident qaroriga ko‘ra O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Islom sivilizatsiyasi markazi tashkil etilgan; uning vazifalari – hududimizdan chiqqan olim va mutafakkirlar merosini ilmiy asosda o‘rganish, kutubxona, arxiv va muzey fondlarini tuzish, xalqaro hamkorlik va muloqotni rivojlantirish. Dars davomida «ilk universitetlar» sifatida Qarovin (Fes, 859-yil asos solingan) va al-Azhar (Qohira, 970-yillar), Bog‘doddagi «Bayt ul-hikma» (IX asr boshi) va Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi (XI asr boshi) tilga olinadi.

«Islom madaniyati poytaxti» (ISESCO, 2005-yildan)
MaqsadMadaniy aloqalarni rivojlantirish; Merosni o‘rganish va tiklash; Dinlararo va sivilizatsiyalararo muloqot
Shaharni tanlashQadimiy yodgorliklar; Ilmiy markazlar va qo‘lyozmalar; Madaniy tadbirlar; Shahar tarixiga oid hujjatlar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab kutubxonasi mahalla uchun kitob olib o‘qiladigan, suhbatlar va ko‘rgazmalar o‘tkaziladigan joyga aylandi. Shunda u bilim markazi bo‘lib qoldi, uning atrofida odamlar to‘plana boshladi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)

Kim ishlatadi

Kutubxonachilar va arxivchilar bilim markazlarini yuritadi, universitet ma’murlari tadqiqot ishlarini tashkil qiladi, madaniy dasturlar tashkilotchilari ko‘rgazma va konferensiyalarni o‘tkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Kutubxonachi yoki o‘qituvchidan maktabda qaysi eski kitob yoki hujjat saqlanishini va nima uchun saqlanishini so‘rang, javobni yozib oling.

Namunalar
Toshkent 2007-yilda «Islom madaniyati poytaxti» unvonini olgani sababli Hazrati Imom majmuasi qayta qurildi va shu majmua tarkibiga Toshkent islom instituti ham joylashdi.
SanaMuassasa
IX asr boshiBayt ul-hikma
859Qarovin (Fes)
970-yillaral-Azhar (Qohira)
XI asr boshiMa’mun akademiyasi
Qarovin (Fes, Marokash) tarixiy manbalarda 859-yilda Fotima al-Fihriy tomonidan asos solingan, deb ko‘rsatiladi; al-Azhar esa 970-yillarda Qohirada qurilgan va bugun ham faoliyat yuritayotgan ta’lim muassasalaridan biri.
Sinfda faoliyat

Mini-loyiha: ISESCO mezonlari (yodgorliklar, ilmiy markazlar, qo‘lyozmalar, madaniy tadbirlar, tarixiy ma’lumot) bo‘yicha o‘z viloyatingiz yoki shahringiz uchun «ma’lumot varaqasi» tuzing va har bir mezonga bittadan dalil keltiring.

Mashq
1
ISESCO nima va «Islom madaniyati poytaxti» dasturining maqsadi nima?
2
Toshkent qaysi yili «Islom madaniyati poytaxti» deb e’lon qilingan va dastlabki unvonni qaysi shahar olgan?
3
Islom sivilizatsiyasi markazi qaysi hujjat asosida va qaysi organ huzurida tashkil etilgan, vazifalari qanday?
4
Nega qadimiy universitetlar va akademiyalar madaniyat tarixida muhim, va ularni «diniy» yoki «dunyoviy» deb bir so‘z bilan atash nega qiyin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOchiq eshiklar kuni rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →