☰ Mundarija · Dunyo dinlari tarixi

O‘zbekistonning terrorizm va ekstremizmga qarshi milliy yondashuvi

Darslar 12 · 1 ta dars · Z. Islomov, D. Rahimjonov, J. Najmiddinov, N. Ismatova. Dunyo dinlari tarixi, 11-sinf, 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
12

O‘zbekistonning terrorizm va ekstremizmga qarshi milliy yondashuvi

Darslik: 55–58-betlar
MaqsadO‘zbekistonning terrorizm va ekstremizmga qarshi milliy yondashuvini (qonunchilik, profilaktika, ma’rifat, xalqaro hamkorlik) tavsiflash va uni inson huquqlari me’yorlari bilan bog‘lab tahlil qilish.
Yangi so‘zlar
profilaktika · preventionqonun ustuvorligi · rule of lawma’rifat · enlightenment, educationxalqaro hamkorlik · international cooperation
Tushuntirish

O‘zbekistonning yondashuvi bir necha qatlamdan iborat. Huquqiy asos – Konstitutsiya, «Terrorizmga qarshi kurashish to‘g‘risida»gi (2000) va «Ekstremizmga qarshi kurashish to‘g‘risida»gi (2018) qonunlar, Jinoyat kodeksi hamda diniy sohani tartibga soluvchi 2021-yilgi «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonun. Strategik hujjatlar – 2017–2021-yillarga mo‘ljallangan Harakatlar strategiyasi (beshinchi yo‘nalishi xavfsizlik, millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglikka bag‘ishlangan) va 2022–2026-yillar uchun Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasi. Profilaktika tadbirlariga ta’lim, yoshlar bilan ishlash, bandlik, diniy ma’rifat va axborot savodxonligi kiradi; rasmiy shiorlardan biri – «Ma’rifat jaholatga qarshi». 2017-yil sentabrida BMT Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida O‘zbekiston Prezidenti ta’lim va diniy bag‘rikenglik masalalariga e’tibor qaratdi; shu tashabbus asosida BMT Bosh Assambleyasi 2018-yil dekabrida «Ma’rifat va diniy bag‘rikenglik» rezolyutsiyasini qabul qildi. Toshkentda Shanxay hamkorlik tashkilotining Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (2004-yildan) joylashgan. O‘zbekiston 2019-yildan chet eldagi mojaro hududlaridan o‘z fuqarolarini, asosan, ayollar va bolalarni qaytarish bo‘yicha «Mehr» operatsiyalarini o‘tkazgan. Xalqaro huquq jihatidan Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro paktning 18-moddasi din yoki e’tiqod erkinligini kafolatlaydi va uni faqat qonunda belgilangan, jamoat xavfsizligi, tartibi, sog‘lig‘i, axloqi yoki boshqalarning asosiy huquq va erkinliklarini himoya qilish uchun zarur bo‘lgan holatlardagina cheklash mumkinligini ko‘zda tutadi; inson huquqlari tashkilotlari xavfsizlik choralari shu me’yorlarga muvofiq bo‘lishi zarurligini ta’kidlaydi.

Namunalar
Maktabda axborot savodxonligi darsi o‘quvchilarga manbalarni tekshirishni o‘rgatadi – bu profilaktika chorasi, jazo emas.
Qonunga ko‘ra, taqiqlangan tashkilotga qo‘shilish javobgarlik keltiradi, lekin diniy e’tiqodni tanlash o‘zi javobgarlikka sabab bo‘lmaydi; bu ikki holat bir-biridan aniq ajratiladi.
Sinfda faoliyat

Tahlil: «Xavfsizlik va inson huquqlari muvozanati» mavzusida 6–8 gapli matn yozing: ikki tomon (xavfsizlik choralari, e’tiqod erkinligi) uchun bittadan dalil keltiring va Pakt 18-moddasiga tayaning. Shaxslarni nomlamang.

Mashq
1
O‘zbekistonning terrorizmga qarshi kurash qonunchiligi tarkibiga qaysi hujjatlar kiradi?
2
BMT Bosh Assambleyasi 2018-yil dekabrida qabul qilgan qaysi rezolyutsiya O‘zbekiston tashabbusi bilan bog‘liq?
3
Nima uchun profilaktika faqat jazolash choralari bilan cheklanmaydi?
4
Pakt 18-moddasi bo‘yicha e’tiqod erkinligi qachon cheklanishi mumkin?