Davlat va din munosabatlari

Davlat va din munosabatlari tarixan turlicha bo‘lgan: ba’zi davrlarda din davlat hayotida hukmron bo‘lgan, ayrim hollarda esa din rasmiy ravishda inkor etilgan. Bugun mutaxassislar davlatlarni shartli ravishda bir necha guruhga bo‘ladi: dinga davlat dini maqomi berilgan davlatlar (masalan, Qatar, Pokiston, Kosta-Rika), dinni davlatdan ajratgan dunyoviy davlatlar (masalan, Fransiyada 1905-yilgi qonun, AQShda 1791-yilgi Konstitutsiya tuzatishi), muayyan cherkov bilan maxsus shartnoma tuzgan davlatlar va rasmiy dinga ega bo‘lmagan davlatlar. Bunday guruhlash nisbiy: bir davlat bir necha guruh belgisiga ega bo‘lishi mumkin, masalan, Buyuk Britaniyada Angliya cherkovi rasmiy cherkov sanaladi, lekin e’tiqod erkinligi kafolatlangan. O‘zbekiston Konstitutsiyasiga ko‘ra diniy tashkilotlar davlatdan ajratilgan va qonun oldida teng; davlat ularning ichki faoliyatiga aralashmaydi, diniy tashkilotlar esa davlat ishlariga aralashmaydi (qonunda ko‘zda tutilgan holatlar bundan mustasno). Bu masalalar 2021-yilda yangi tahrirda qabul qilingan «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonunda batafsil tartibga solingan; unda har kimning e’tiqod qilish yoki qilmaslik huquqi, o‘z dinini tanlash erkinligi va qonunga ko‘ra cheklash asoslari belgilangan. Diniy tashkilotlar faoliyatini muvofiqlashtirish bilan Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita shug‘ullanadi.