Diniy bag‘rikenglik va konfessiyalararo muloqot
Bag‘rikenglik – boshqacha qarash, e’tiqod va turmush tarziga hurmat, sabr va chidam bilan munosabatda bo‘lish; bu majburiy rozilik emas, balki boshqalarning huquqini tan olish. 1995-yil 16-noyabrda YUNESKO «Bag‘rikenglik tamoyillari deklaratsiyasi»ni qabul qilgan va shu kun Xalqaro bag‘rikenglik kuni sifatida nishonlanadi. Tarixiy misollar: Abu Rayhon Beruniy (973–1048) xristianlik ta’limotini va to‘rt Injil orasidagi farqlarni tahlil qilgan va uning yozishicha Xuroson mitropolitining qarorgohi Marvda bo‘lgan; Imom Abu Mansur Moturidiy (870–944) tafsirida musulmonlar yurtida cherkov va sinagogalarni buzishning man etilishi aytilgani darslikda keltiriladi; shuningdek, Markaziy Osiyoda qadimdan zardushtiylik, buddaviylik, yahudiylik va xristianlik jamoalari yonma-yon yashagan. Toshkentlik temirchi Shoahmad Shomahmudov oilasi Ikkinchi jahon urushi yillarida o‘n beshga yaqin bolani – rus, ukrain, tatar, yahudiy, qozoq va o‘zbek millatlaridan – farzandlikka olgani millatlararo hamjihatlik misoli sifatida eslanadi. Hozir O‘zbekistonda 130 dan ortiq millat va elat vakillari yashaydi, o‘zbeklar aholining aksariyat qismini (80 foizdan ortiq) tashkil etadi. «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonun (2021-yilgi tahrir) davlat diniy konfessiyalar o‘rtasida tinchlik va totuvlikni qo‘llab-quvvatlashini belgilaydi. 2018-yil 12-dekabrda BMT Bosh Assambleyasi O‘zbekiston tashabbusi bilan «Ma’rifat va diniy bag‘rikenglik» rezolyutsiyasini qabul qilgan. Dinlararo muloqotning xalqaro misollari: 1893-yilda Chikagodagi Jahon dinlari parlamenti, 1965-yilda Vatikan II Kengashining «Nostra aetate» deklaratsiyasi va 2019-yil 4-fevralda Abu-Dabida Papa Franciskus va al-Azhar shayxi Ahmad at-Tayyib imzolagan «Insoniy birodarlik to‘g‘risidagi hujjat».
Ish: BMT 2018-yil rezolyutsiyasi, YUNESKO 1995-yil deklaratsiyasi va 2019-yildagi «Insoniy birodarlik to‘g‘risidagi hujjat»dan bittadan asosiy g‘oyani ishonchli manbadan toping va uch ustunli jadvalga yozing.