Er va xotin mol-mulkining shartnomaviy tartibi
Nikoh shartnomasi — nikohlanuvchi yoki er-xotinning mulkiy huquq va majburiyatlarini nikohda va ajralgandan keyingi davr uchun belgilovchi kelishuv. U yozma shaklda tuziladi, notarius tomonidan tasdiqlanadi va faqat shaxsan tuziladi, vakil orqali emas. Shartnomada oila xarajatlarini taqsimlash, bir-birining daromadida ishtirok etish, ajralganda kimga qaysi mulk berilishi kabi qoidalar yoziladi, lekin er-xotindan birining huquqini cheklaydigan yoki qonunga zid shartlar haqiqiy emas. Nikoh er-xotindan birining vafoti yoki sud uni vafot etgan deb e’lon qilishi bilan, shuningdek nikohdan ajratish orqali tugaydi. Ajralish ikki yo‘l bilan amalga oshadi: voyaga yetmagan bolalari bo‘lmagan va ajralishga rozi er-xotin yoki bir tomoni bedarak yo‘qolgan, ruhiy kasallik sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilingan hollarda FHDYo organida (qonunda belgilangan kutish muddatidan keyin), mulkiy yoki bolalarga oid nizo bo‘lsa yoki bir tomon rozi bo‘lmasa — sudda; sud oilani saqlab qolish imkoni yo‘q deb topgandagina nikohni ajratadi.
| Vafot | Er-xotindan birining vafoti yoki sud uni vafot etgan deb e’lon qilishi |
|---|---|
| Ajralish – FHDYo organida | Voyaga yetmagan bolalari yo‘q va ikki tomon rozi; yoki bir tomon bedarak yo‘qolgan, muomalaga layoqatsiz yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum |
| Ajralish – sudda | Mulkiy yoki bolalarga oid nizo; bir tomon rozi emas |
Birgalikda loyiha qilgan ikki o‘quvchi kim nima olib kelishini va biri ulgurmasa nima bo‘lishini qog‘ozga yozdi, o‘qituvchi guvoh sifatida imzo chekdi. Keyin kelishmovchilik chiqqanda yozuvga qarab hal qilishdi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)
Notariuslar shartnomalarni tasdiqlaydi, shartnoma tuzuvchi huquqshunoslar shartlarning aniqligini tekshiradi, sud kotiblari nizoli hujjatlarni rasmiylashtiradi.
Ikki do‘st o‘rtasida biror narsani bo‘lishish haqida uch qatorli adolatli kelishuv yozing, biror narsa noto‘g‘ri ketsa nima bo‘lishini ham qo‘shing.
Munozara: «Nikoh shartnomasi ishonchsizlik belgisimi yoki aniqlik vositasi?» mavzusida ikki guruh dalil keltiradi; so‘ngra sinf qonunchilik nuqtayi nazaridan umumiy xulosa chiqaradi.