☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Nikoh shartnomasi va nikohni tugatish

Darslar 6 · 1 ta dars · N. Ismatova, O. Karimova. Davlat va huquq asoslari: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
6

Er va xotin mol-mulkining shartnomaviy tartibi

Darslik: 27–33-betlar
MaqsadNikoh shartnomasining mazmuni va shaklini, nikoh tugatilish asoslarini hamda nikohdan ajratishning sud va FHDYo tartiblarini farqlash.
Yangi so‘zlar
Nikoh shartnomasi · a marriage contract setting the spouses’ property regimeNikohni tugatish · termination of a marriageNikohdan ajratish · divorceHaqiqiy emas deb topish · declaring a marriage invalid
Tushuntirish

Nikoh shartnomasi — nikohlanuvchi yoki er-xotinning mulkiy huquq va majburiyatlarini nikohda va ajralgandan keyingi davr uchun belgilovchi kelishuv. U yozma shaklda tuziladi, notarius tomonidan tasdiqlanadi va faqat shaxsan tuziladi, vakil orqali emas. Shartnomada oila xarajatlarini taqsimlash, bir-birining daromadida ishtirok etish, ajralganda kimga qaysi mulk berilishi kabi qoidalar yoziladi, lekin er-xotindan birining huquqini cheklaydigan yoki qonunga zid shartlar haqiqiy emas. Nikoh er-xotindan birining vafoti yoki sud uni vafot etgan deb e’lon qilishi bilan, shuningdek nikohdan ajratish orqali tugaydi. Ajralish ikki yo‘l bilan amalga oshadi: voyaga yetmagan bolalari bo‘lmagan va ajralishga rozi er-xotin yoki bir tomoni bedarak yo‘qolgan, ruhiy kasallik sababli muomalaga layoqatsiz deb topilgan yoki uzoq muddatli ozodlikdan mahrum qilingan hollarda FHDYo organida (qonunda belgilangan kutish muddatidan keyin), mulkiy yoki bolalarga oid nizo bo‘lsa yoki bir tomon rozi bo‘lmasa — sudda; sud oilani saqlab qolish imkoni yo‘q deb topgandagina nikohni ajratadi.

Namunalar
Shartnoma shartlari: Laylo va Akmal nikoh shartnomasida oila xarajatlarini daromadiga mutanosib bo‘lishishni va ajralganda har biri nikohgacha olgan mulkini saqlab qolishini yozdi. Bunday shartlar qonuniy, chunki ular ikki tomonning ham huquqini cheklamaydi.
Ajralish yo‘llari: voyaga yetmagan bolasi yo‘q va ikki tomon ham rozi bo‘lgan juftlik FHDYo organiga ariza beradi; bolasi bor, mulk bo‘yicha kelisha olmagan juftlik esa sudga murojaat qiladi va sud ajratish zarurligini ko‘rib chiqadi.
Sinfda faoliyat

Munozara: «Nikoh shartnomasi ishonchsizlik belgisimi yoki aniqlik vositasi?» mavzusida ikki guruh dalil keltiradi; so‘ngra sinf qonunchilik nuqtayi nazaridan umumiy xulosa chiqaradi.

Mashq
1
Nikoh shartnomasi qanday shaklda tuziladi va kim tomonidan tasdiqlanadi?
2
Nima uchun nikoh shartnomasini vakil orqali tuzib bo‘lmaydi?
3
Nikoh qanday asoslarda tugaydi? Ikkitasini ayting.
4
Qaysi hollarda ajralish sudda ko‘riladi va nima uchun?