Jinoyat protsessi ishtirokchilari
Jinoyat protsessida ishtirok etuvchilar bir necha guruhga bo‘linadi. Ish yuritishni olib boruvchi organlar va shaxslar: surishtiruvchi, tergovchi, prokuror, sudya va sud majlisi kotibi. O‘z manfaatini himoya qiluvchilar: gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchi, ularning himoyachisi, jabrlanuvchi, fuqaroviy da’vogar, fuqaroviy javobgar va ularning qonuniy vakillari. Boshqa ishtirokchilar: guvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon va xolislar. Prokuror davlat nomidan ayblovni qo‘llab-quvvatlaydi, himoyachi esa ayblanuvchining huquqini himoya qiladi, shu tariqa tomonlarning tortishuvi ta’minlanadi. Voyaga yetmagan shaxs ishi bo‘yicha himoyachi ishtiroki majburiy hisoblanadi. Agar sudya yoki tergovchi ishning natijasidan manfaatdor bo‘lsa, ish ishtirokchisi bilan qarindosh bo‘lsa yoki xolisligiga shubha tug‘diradigan holat mavjud bo‘lsa, u ishda qatnasha olmaydi va rad etilishi kerak. Bir instansiyada ishni ko‘rgan sudya, odatda, o‘sha ishni boshqa instansiyada ko‘rishda ishtirok eta olmaydi.
| Ish yuritishni olib boruvchilar | Surishtiruvchi, tergovchi, prokuror, sudya, sud majlisi kotibi |
|---|---|
| O‘z manfaatini himoya qiluvchilar | Gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchi, himoyachi, jabrlanuvchi, fuqaroviy da’vogar va javobgar, qonuniy vakillar |
| Boshqa ishtirokchilar | Guvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon, xolislar |
Maktab viktorinasida boshlovchi, hisobchi, vaqt kuzatuvchisi va ikki jamoa bor edi. Har kim o‘z vazifasini bilgani uchun viktorina to‘xtovsiz o‘tdi.
Sud tarjimonlari ishtirokchilarga tushunarli bo‘lishini ta’minlaydi, sud kotiblari yozuvlarni yuritadi, himoyachilar va sudyalar o‘z rolini aniq bajaradi.
Biror jamoaviy mashg‘ulotni tanlab, rollarini yozing va har biri kimga xizmat qilishini bir gapda ayting.
Ishtirokchilar xaritasi: har bir ishtirokchi rolini kartochkaga yozing va uni «ish yuritadi», «himoya qiladi», «boshqa» guruhlariga joylashtiring; so‘ng kimning kimga qarama-qarshi manfaatini tushuntiring.