ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Jinoyat protsessi ishtirokchilari

Darslar 25 · 1 ta dars · N. Ismatova, O. Karimova. Davlat va huquq asoslari: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
25

Jinoyat protsessi ishtirokchilari

Darslik: 132–135-betlar
MaqsadJinoyat protsessi ishtirokchilarini guruhlarga ajratish, ularning vazifa va huquqlarini tushuntirish hamda rad etish asoslarini bilish.
Yangi so‘zlar
Surishtiruvchi va tergovchi · the inquirer and the investigator who carry out inquiry and preliminary investigationHimoyachi · the defender (advocate) who protects the rights of a suspect or accusedJabrlanuvchi · the victim: a person harmed by a crimeRad etish · recusal: removal of a judge or official from a case because of possible bias
Tushuntirish

Jinoyat protsessida ishtirok etuvchilar bir necha guruhga bo‘linadi. Ish yuritishni olib boruvchi organlar va shaxslar: surishtiruvchi, tergovchi, prokuror, sudya va sud majlisi kotibi. O‘z manfaatini himoya qiluvchilar: gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchi, ularning himoyachisi, jabrlanuvchi, fuqaroviy da’vogar, fuqaroviy javobgar va ularning qonuniy vakillari. Boshqa ishtirokchilar: guvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon va xolislar. Prokuror davlat nomidan ayblovni qo‘llab-quvvatlaydi, himoyachi esa ayblanuvchining huquqini himoya qiladi, shu tariqa tomonlarning tortishuvi ta’minlanadi. Voyaga yetmagan shaxs ishi bo‘yicha himoyachi ishtiroki majburiy hisoblanadi. Agar sudya yoki tergovchi ishning natijasidan manfaatdor bo‘lsa, ish ishtirokchisi bilan qarindosh bo‘lsa yoki xolisligiga shubha tug‘diradigan holat mavjud bo‘lsa, u ishda qatnasha olmaydi va rad etilishi kerak. Bir instansiyada ishni ko‘rgan sudya, odatda, o‘sha ishni boshqa instansiyada ko‘rishda ishtirok eta olmaydi.

Jinoyat protsessi ishtirokchilari
Ish yuritishni olib boruvchilarSurishtiruvchi, tergovchi, prokuror, sudya, sud majlisi kotibi
O‘z manfaatini himoya qiluvchilarGumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchi, himoyachi, jabrlanuvchi, fuqaroviy da’vogar va javobgar, qonuniy vakillar
Boshqa ishtirokchilarGuvoh, ekspert, mutaxassis, tarjimon, xolislar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab viktorinasida boshlovchi, hisobchi, vaqt kuzatuvchisi va ikki jamoa bor edi. Har kim o‘z vazifasini bilgani uchun viktorina to‘xtovsiz o‘tdi.

Kim ishlatadi

Sud tarjimonlari ishtirokchilarga tushunarli bo‘lishini ta’minlaydi, sud kotiblari yozuvlarni yuritadi, himoyachilar va sudyalar o‘z rolini aniq bajaradi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror jamoaviy mashg‘ulotni tanlab, rollarini yozing va har biri kimga xizmat qilishini bir gapda ayting.

Namunalar
Bozordagi savdo rastasida sodir bo‘lgan o‘g‘rilik ishi bo‘yicha voqeani ko‘rgan Mirzo guvoh sifatida chaqirildi. U ko‘rganini aytadi, kerak bo‘lsa unga tarjimon beriladi, ammo u ayblanuvchi emas va javobgarlikka tortilmaydi. Guvoh haqiqatni aytishga majbur, uydirma qilsa, javobgar bo‘lishi mumkin.
Sudya ishdagi ayblanuvchining amakisi ekani ma’lum bo‘ldi. Qarindoshlik xolislikka shubha tug‘diradi, shu sabab sudya ishda qatnasha olmaydi va uning o‘rniga boshqa sudya tayinlanadi.
Sinfda faoliyat

Ishtirokchilar xaritasi: har bir ishtirokchi rolini kartochkaga yozing va uni «ish yuritadi», «himoya qiladi», «boshqa» guruhlariga joylashtiring; so‘ng kimning kimga qarama-qarshi manfaatini tushuntiring.

Mashq
1
Jinoyat protsessi ishtirokchilarining uchta guruhini ayting.
2
Prokuror va himoyachining rollari qanday farq qiladi?
3
Qanday hollarda sudya ishda qatnasha olmaydi? Ikkita holatni ayting.
4
Nima uchun voyaga yetmagan shaxs ishida himoyachi ishtiroki majburiy?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXotira daftari bobo-buvilar uchunHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →