Tabiatni muhofaza qilishning huquqiy asoslari
Ekologiya huquqi jamiyat va tabiat o‘rtasidagi munosabatlarni tartibga soluvchi huquq tarmog‘i bo‘lib, uning asosiy manbayi — Konstitutsiya. Konstitutsiya har kimning qulay atrof-muhitga bo‘lgan huquqini e’tirof etadi, fuqarolarni esa tabiatga ehtiyotkor munosabatda bo‘lishga majbur qiladi; yer, yer osti boyliklari, suv, o‘simlik va hayvonot dunyosi umummilliy boylik hisoblanadi va davlat muhofazasidadir. Konstitutsiyadan keyin «Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida»gi Qonun, suv, yer, o‘rmon, atmosfera havosi va hayvonot dunyosini muhofaza qilishga oid maxsus qonunlar hamda O‘zbekiston qo‘shilgan xalqaro shartnomalar turadi. Maqsad — inson va tabiat o‘rtasidagi uyg‘unlikni saqlash, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va hozirgi hamda kelajak avlodlarning sog‘lom muhitda yashashini ta’minlash. Tamoyillar orasida qonuniylik, ochiqlik, tabiiy resurslardan barqaror foydalanish, zararni oldini olish va «ifloslantiruvchi to‘laydi» qoidasi bor. Orol dengizining qurishi nooqilona suv olish ekologik falokatga olib kelishining ko‘rsatkichi bo‘lib, tabiatni huquqiy muhofaza qilish nega zarurligini isbotlaydi.
Maktab hovlisiga yangi skameyka qo‘ymoqchi bo‘lgan o‘quvchilar avval shu joydagi daraxt va yomg‘ir suvi oqimi nima bo‘lishini so‘radi. Natijada skameyka daraxtni saqlagan holda boshqa joyga qo‘yildi.
Ekologik inspektorlar hududlarni tekshiradi, muhandislar loyihalarning atrof-muhitga ta’sirini baholaydi, shahar rejalashtiruvchilari yashil hududlarni ajratadi, sug‘orish mutaxassislari suvdan oqilona foydalanishni rejalashtiradi.
Kichik reja (masalan, yangi skameyka) tanlang va uning joyga ta’siri haqida ikkita savol yozing: soya, suv, chiqindi.
Ekologik xarita: sinf maktab va mahalla atrofidagi ekologik muammolarni (chiqindi, changli yo‘l, suv tejash) xaritaga tushiradi va har biriga qonuniy yechim taklif qiladi; tashqarida ish faqat o‘qituvchi bilan.