☰ Mundarija · Davlat va huquq asoslari

Jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlar

Darslar 15 · 1 ta dars · N. Ismatova, O. Karimova. Davlat va huquq asoslari: o‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik. 1-nashr. «Yangiyul Poligraph Service», Toshkent, 2018
15

Jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlar

Darslik: 86–88-betlar
MaqsadMehnat muhofazasi, sanitariya va epidemiyaga qarshi qoidalar hamda yong‘in xavfsizligi qoidalarini buzish jinoyatlarining mohiyati va oqibatlarini hamda shaxsiy xavfsizlik qoidalarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Mehnat muhofazasi · labour protection, safe and healthy working conditionsEpidemiyaga qarshi qoidalar · anti-epidemic rules to prevent the spread of infectionYong‘in xavfsizligi · fire safetyJamoat xavfsizligi · public safety
Tushuntirish

Jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlarning obyekti — ko‘p odamlarning hayoti, sog‘lig‘i va xavfsiz yashashi. Mehnat muhofazasi qoidalarini buzish ish beruvchi yoki mas’ul shaxs texnika xavfsizligi talablariga rioya qilmasligi oqibatida xodim sog‘lig‘iga zarar yetishi yoki o‘limga olib kelishida namoyon bo‘ladi, mulkchilik shaklidan qat’i nazar jinoyat sanaladi. Sanitariya va epidemiyaga qarshi qoidalarni buzish — karantin, emlash yoki sanitariya talablarini buzib, kasallik tarqalishiga olib kelish xavfini yaratishdir. Yong‘in xavfsizligi qoidalarini buzish ko‘p hollarda ehtiyotsizlik oqibatida yuz beradi va yong‘in, odamlarga zarar yoki halokatga olib keladi. Bu jinoyatlarning subyektlari odatda xavfsizlikni ta’minlashga mas’ul mansabdor yoki xodim bo‘ladi, ya’ni ularning aybi ehtiyotsizlik shaklida bo‘lishi mumkin. Fuqaro uchun muhim qoida: ishda xavfsizlik ko‘rsatmalariga amal qilish, xavfli sharoitda ishlashni rad etish huquqi, yong‘in yoki baxtsiz hodisa vaqtida 101, 102, 103 raqamlariga qo‘ng‘iroq qilish va bolalar olov, elektr yoki kimyoviy moddalar bilan faqat kattalar nazoratida ishlashi.

Namunalar
Mehnat muhofazasi: qurilish rahbari ishchilarga himoya kaskalarini bermay, ularni balandlikda ishlashga qo‘ydi va bir ishchi yiqilib og‘ir jarohat oldi. Rahbar xavfsizlik qoidalarini buzgani va oqibat yuz bergani uchun javobgarlikka tortilishi mumkin; ishchi esa xavfli sharoitda ishlashni rad etish huquqiga ega bo‘lishi lozim.
Yong‘in xavfsizligi: ombor egasi yonuvchan moddalarni eshik oldiga yig‘ib qo‘ydi va mas’ul xodim tekshirishni e’tiborsiz qoldirdi. Yong‘in chiqib, bir kishi zaharlandi. Bu ehtiyotsizlik oqibatida sodir bo‘lgan xavfsizlik qoidalari buzilishi bo‘lib, jinoiy javobgarlik asosi bo‘lishi mumkin.
Sinfda faoliyat

Xavfsizlik marshruti: sinfda maktabdagi evakuatsiya yo‘llari sxemasini tuzing, chiqish eshiklarini belgilang va yong‘in chiqqanda harakat tartibini qisqa bosqichlar bilan yozing; amaliy mashq faqat o‘qituvchi rahbarligida o‘tkaziladi.

Mashq
1
Jamoat xavfsizligiga qarshi jinoyatlarning obyekti nima?
2
Mehnat muhofazasi qoidalarini buzish jinoyati qachon yuzaga keladi?
3
Yong‘in chiqqanda qaysi raqamga qo‘ng‘iroq qilinadi va nima uchun o‘zingiz o‘chirishga urinmasligingiz kerak?
4
Nima uchun bolalar olov, elektr yoki kimyoviy moddalar bilan faqat kattalar nazoratida ishlashi kerak? Asoslang.