Nikoh tuzish tartibi va shartlari
Nikoh — erkak va ayolning ixtiyoriy, teng huquqli ittifoqi bo‘lib, u fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish (FHDYo) organida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgandagina yuridik kuch oladi. Faqat diniy marosim bilan qilingan nikoh qonun oldida er-xotinlik huquq va majburiyatlarini keltirib chiqarmaydi. Nikoh tuzish uchun ikki tomonning erkin roziligi va nikoh yoshiga yetgani shart; darslikda erkaklar uchun 18, ayollar uchun 17 yosh deb yozilgan, biroq 2019-yildan boshlab amaldagi qonun ikkala jins uchun ham 18 yoshni belgilaydi. Quyidagi hollarda nikoh tuzib bo‘lmaydi: tomonlardan biri boshqa ro‘yxatdan o‘tgan nikohda bo‘lsa (qonunda faqat yakka nikoh bor), tomonlar to‘g‘ri tutashgan qarindosh, tug‘ishgan yoki o‘gay aka-uka va opa-singil, shuningdek farzandlikka oluvchi va olingan bola bo‘lsa, yoki biri ruhiy kasallik sababli sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan bo‘lsa. Nikohlanuvchilar davlat sog‘liqni saqlash muassasasida bepul tibbiy ko‘rikdan o‘tadi, majburlash yoki qonunga zid nikoh jinoiy va ma’muriy javobgarlik keltirib chiqarishi mumkin.
| Shartlar | Ikki tomonning erkin roziligi; Nikoh yoshi: ikkala jins uchun 18 (2019-yildan); Bepul tibbiy ko‘rik; FHDYo organida davlat ro‘yxati |
|---|---|
| Nikoh tuzib bo‘lmaydi | Biri boshqa ro‘yxatdan o‘tgan nikohda; To‘g‘ri tutashgan qarindoshlar, tug‘ishgan yoki o‘gay aka-uka va opa-singil; Farzandlikka oluvchi va olingan bola; Biri sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan |
Bir o‘quvchi sport klubiga yozildi. Murabbiy og‘zaki «bo‘ladi» degan bo‘lsa ham, ariza klub idorasida ro‘yxatdan o‘tmaguncha o‘quvchi jamoa tarkibiga rasman kiritilmadi. Ro‘yxatdan o‘tgach, hamma uning o‘rni borligini bilib oldi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)
FHDYo xodimlari hujjatlarni tekshirib qayd etadi, notariuslar kelishuvlarni tasdiqlaydi, huquqshunoslar qonun talablarini umumiy tarzda tushuntiradi.
Maktabda «rasmiy hisoblanishi uchun yozib qo‘yish kerak» bo‘lgan uchta narsani sanang (masalan, jurnaldagi baho) va nima uchun ekanini bir gapda yozing.
«Nikoh — ro‘yxat daftari» o‘yini: sinf ikki guruhga bo‘linadi. Birinchi guruh sinovchi qisqa vaziyat o‘ylaydi, ikkinchisi «FHDYo xodimi» sifatida nikoh qayd etiladimi-yo‘qmi, sababi bilan javob beradi.