Jinoyat-protsessual qonun hujjatlari
Jinoyat protsessi — jinoyat ishlarini qonunda belgilangan tartibda ochish, tergov qilish va sudda ko‘rishga oid faoliyat hamda unga doir huquqiy munosabatlar tizimidir. Uning vazifalari jinoyatni tez va to‘liq ochish, aybdorga adolatli jazo berilishini ta’minlash va aybsiz shaxs javobgarlikka tortilmasligi hamda hukm qilinmasligini kafolatlashdir. Konstitutsiya va protsessual qonunlarning asosiy tamoyillari qatoriga qonuniylik, qonun va sud oldida tenglik, sudning mustaqilligi, tomonlarning bahsi (tortishuvi), sud majlisining oshkoraligi hamda inson huquqlarini hurmat qilish kiradi. Aybsizlik prezumpsiyasiga ko‘ra, shaxs sudning qonuniy kuchga kirgan hukmi bilan aybi aniqlanmaguncha aybsiz hisoblanadi, o‘z aybsizligini isbotlashi shart emas va yechib bo‘lmaydigan shubhalar uning foydasiga hal qilinadi. Konstitutsiya shuningdek hech kimni qiynoqqa solish yoki shafqatsiz muomala qilishni taqiqlaydi, qamoqqa olish esa faqat sud qarori bilan amalga oshirilishini belgilaydi. Jinoyat ishlari Jinoyat-protsessual kodeksiga asosan ko‘riladi, fuqarolik, iqtisodiy va ma’muriy ishlarning protsessi esa o‘z kodekslari bilan tartibga solinadi.
| Vazifalari | Jinoyatni tez va to‘liq ochish; Aybdorga adolatli jazo; Aybsiz shaxs javobgarlikka tortilmasligi |
|---|---|
| Tamoyillari | Qonuniylik; Qonun va sud oldida tenglik; Sudning mustaqilligi; Tomonlarning bahsi; Sud majlisining oshkoraligi; Inson huquqlarini hurmat qilish |
Maktabning yakuniy taqdimotlari hamma ko‘ra oladigan qilib ochiq o‘tkazildi, hay’at baho sabablarini ovoz chiqarib tushuntirdi. Hamma jarayonni ko‘rgani uchun natijaga ishonch yuqori bo‘ldi. (Bu faqat kichik o‘xshatish.)
Sudyalar qarorni sabablari bilan bayon qiladi, sud kotiblari va himoyachilar jarayonni yuritadi, ochiq sudlarga borgan jurnalistlar jarayonni yoritadi, tergovchilar tartibga amal qiladi.
Qaror adolatli qabul qilingani-qilinmaganini tekshirish uchun beradigan uchta savolni yozing.
Sud o‘yini (faqat o‘quv): sinf uydirma kichik ish bo‘yicha «prokuror», «himoyachi», «sudya» rollarini taqsimlab, aybsizlik prezumpsiyasi qoidasini qo‘llab ko‘radi; real shaxslar va vaziyatlardan foydalanilmaydi.