ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Adabiyot

Yusuf Xos Hojib va «Qutadg‘u bilig»

Darslar 7–8 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
8

«Qutadg‘u bilig»dan parcha

Darslik: 1-qism, 46–70-betlar
Maqsad«Qutadg‘u bilig»ning 31-bobidagi fikrlarni – Elig savoli, O‘gdulmish javobi, bek fazilatlari va illatlarini – o‘z so‘zlari bilan ayta olish.
Yangi so‘zlar
bek · ruler, lordfazilat · virtueillat · vice, faultadolat · justice
Tushuntirish

Darslikdagi parcha dostonning 31-bobi bo‘lib, savol-javob shaklida yozilgan. Elig, ya’ni Kuntug‘di, vazir o‘g‘li O‘gdulmishdan beklikka loyiq kishi qanday bo‘lishi kerakligini so‘raydi: u boy-kambag‘al, bilimli-bilimsiz hammaga barobar siyosat yuritsin, xalqi to‘q yashasin, nomi olamga yoyilsin. O‘gdulmish javob berib, bek aqlli, bilimli, mard, saxovatli, to‘g‘riso‘z, sabrli, hushyor va adolatli bo‘lishi lozimligini aytadi. Davlat mustahkam bo‘lishi uchun kuchli lashkar, uni boqish uchun boylik, boylik uchun badavlat xalq, xalq uchun adolatli siyosat kerak. Bek shoshqaloqlik, ochko‘zlik, jaholat, buzuq fe’l va yolg‘onchilikdan saqlanishi shart. Darslik izohiga ko‘ra, bu yerda «bek» umumiy timsol: talablar har qanday insonga ham tegishli.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinfdoshingiz darsda aytilgan qiyin fikrni tushunmadi. Siz uni o‘z so‘zlaringiz bilan, kundalik hayotdan bir misol keltirib aytasiz va u tushunadi.

Kim ishlatadi

O‘qituvchilar, tarjimonlar va ma’ruzachilar murakkab g‘oyani oddiy so‘zlar bilan tushuntiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Darsda o‘rganilgan bitta fikrni yoddan, o‘z so‘zlaringiz bilan bir-ikki gapda yozing.

Namunalar
Misol: O‘gdulmish bir o‘xshatish keltiradi: arslon itlarga yo‘lboshchi bo‘lsa, itlar ham arslonday kuchli bo‘ladi; it arslonlarni boshqarsa, arslonlar ham itga o‘xshab qoladi. Ya’ni boshliq qanday bo‘lsa, el ham shunday bo‘ladi.
Misol: «shoshqaloqlik» illati bugungi hayotga ham tegishli: imtihonga tayyorlanmay shoshib javob yozgan o‘quvchi xato qiladi. Parchadagi «shoshilmasdan boshla, toatda esa shoshil» degan g‘oya shunga yaqin.
Sinfda faoliyat

Daftaringizda ikki ustun ochib, bekning besh fazilatini va besh illatini o‘z so‘zingiz bilan yozing; keyin ulardan ikkitasini o‘zingizga qo‘llab ko‘ring.

Mashq
1
Elig O‘gdulmishdan nimani so‘raydi?
2
Davlat mustahkam bo‘lishi uchun qanday to‘rt narsa zarur?
3
O‘gdulmish bek uchun qaysi besh illatni xavfli deydi?
4
Nima uchun bu talablarni faqat podshohlarga emas, hammaga aytilgan deb tushunish mumkin?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar uchun chaqmoq o‘lchagichiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →