Fuzuliy: «Mani jondan o‘sondirdi»
Bu g‘azal ishqiy mavzuda, yetti baytli va hazaji musammani solim vaznida yozilgan. U g‘azali musajja shaklida: matladan keyingi har bir baytda asosiy qofiyadan tashqari yana ichki qofiya bor. Asosiy qofiyada «o‘sonmazmi», «yonmazmi» kabi turkiy fe’llar so‘roq shaklida keladi, bu his-tuyg‘uni kuchaytiradi. Mazmuni: lirik qahramon jafo ko‘rsatgan yorning bu qilig‘idan bezmasligini so‘raydi, ohidan falak yonganini, dardini yashirib, aytsa bevafo yor ishonmasligidan qo‘rqishini, hijron kechasida yig‘laganini aytadi. Beshinchi baytda gul fasli kelgach, loyqa suvlar oqishi bilan qon aralash ko‘z yoshi qiyoslanadi: bu tanosib va tashbeh san’ati. Maqta’da Fuzuliy o‘zini mayparast shaydo, xalq oldida sharmanda deb ataydi va «bu qanday savdo, u bundan bezmasmikan?» degan mazmunda so‘roq bilan yakunlaydi.
«Keldim.» desangiz, xabar qisqa bo‘ladi; «Nihoyat keldim, juda charchadim.» desangiz, tuyg‘u ham yetib boradi. Shakl o‘zgarsa, ta’sir ham o‘zgaradi: she’rda ham shunday.
Qo‘shiq yozuvchilari, musiqachilar va shoirlar shaklni o‘zgartirib ta’sirni boshqacha qiladi.
Bitta qisqa gapga ikki so‘z qo‘shib, ta’sir qanday o‘zgarishini ovoz chiqarib sinab ko‘ring.
G‘azaldagi yetti qofiyali so‘zni daftaringizga yozing va ularning hammasi qaysi so‘z turkumiga mansubligini aniqlang.