☰ Mundarija · Adabiyot

To‘ra Sulaymon va uning she’rlari

Darslar 46–47 · 2 ta dars · S. Olim, S. Ahmedov, R. Qo‘chqorov. Adabiyot, 8-sinf: darslik-majmua, 1- va 2-qism. «G‘afur G‘ulom» nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2014 (qayta ishlangan uchinchi nashr)
47

To‘ra Sulaymon she’rlari

Darslik: 2-qism, 119–127-betlar
Maqsad«Iltijo», «Armon», «Tavallo» va «Gul bir yon, chaman bir yon» she’rlarining mazmuni va ramziy ma’nolarini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
iltijo · plea, earnest requestarmon · regret, unfulfilled longingbog‘bon · gardenerramz · symbol
Tushuntirish

«Iltijo»da dastlab bahor kelishi bilan tabiatning jonlanishi tasvirlanadi, so‘ng bahor ezgulik, hayot va Vatan timsoliga aylanadi. Har bandning oxirida lirik qahramon bahordan o‘z bog‘idan ketmaslikni so‘raydi; darslik buni Vatanning tinch, bunyodkor kunlari va ona diyorga muhabbat deb izohlaydi. «Armon»da lirik qahramon qanday hollarda ko‘ngli armonga to‘lishini sanaydi: bobosining orzulari ro‘yobga chiqmasa, begunoh yo‘ldan adashsa, yo‘ldosh yo‘lda qolsa, bog‘bon turib bog‘ni begona bosib ketsa. Darslik bu she’rda faqat shaxsiy emas, xalq va millat taqdiriga oid g‘amlar borligini aytadi va kimningdir yer bilan osmon orasida muallaq qolishi haqidagi misrani odamga ham odamlarga, ham o‘zini yaratgan kuchga suyanish kerakligi deb sharhlaydi. «Tavallo»da lirik qahramon har holda – qiyinchilikda, yutqazganda, tortishuvda – faqat ona chin yurakdan yig‘lashini, boshqalar esa yolg‘on yig‘lashini aytib, so‘ngida Xudodan onasini yig‘latmaslikni so‘raydi. «Gul bir yon, chaman bir yon» she’rida har misra ikki narsani qarama-qarshi qo‘yib, sevgi, oila va do‘stlikdagi birlikni ulug‘laydi; oxirida shoir o‘zini Go‘ro‘g‘li bilan yonma-yon qo‘yadi.

Namunalar
Misol: «Iltijo»da qish, kuz, yoz tilga olinadi, lekin bahor – ezgulik fasli; «Ketma, bahor...» takrori yurtga bo‘lgan ehtirosli iltijoni kuchaytiradi.
Misol: «Armon»da har band oxiridagi ikki misraning biri o‘zgarmay, ikkinchisi qiyoslash bilan o‘zgaradi; bu armon turli rang va holatlarda ko‘rinishini bildiradi.
Sinfda faoliyat

«Armon» she’rining har bir bandidagi bitta armonli holatni o‘z so‘zingiz bilan bir jumladan yozing va so‘nggi misralardagi qiyoslarni sanang.

Mashq
1
«Iltijo»da bahor nimani anglatadi?
2
«Armon»da lirik qahramon qaysi hollarda ko‘nglida armon bor, deydi?
3
«Tavallo»da nima uchun faqat ona yig‘lashi chin, boshqalarniki yolg‘on?
4
«Gul bir yon, chaman bir yon» she’rida shoir yakunda o‘zini kim bilan yonma-yon qo‘yadi?